Dance Theater

Εντυπώσεις από τα «Τοπία»

Εντυπώσεις από τα «Τοπία», και Προβληματισμοί για το Μέλλον του Μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (ΕΛΣ)
Με αφορμή την παράσταση της Τετάρτης 5 Απριλίου 2017, στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ)

του Χρήστου Πουγκιάλη

Όσα προηγήθηκαν

Τις όποιες αδυναμίες του μπαλέτου της ΕΛΣ τις είχαμε επισημάνει, με σχετική αρθρογραφία, πολύ πριν προσληφθεί ο Αντώνης Φωνιαδάκης ως διευθυντής του. Είχαμε αναφέρει κυρίως τη φυσική κατάσταση, την απλοποίηση των χορογραφιών, τον συντονισμό κλπ. Δηλαδή ο νέος διευθυντής είχε να αντιμετωπίσει εγγενείς δυσχέρειες.

Ο Αντώνης Φωνιαδάκης ήρθε στην ΕΛΣ έχοντας ένα πλούσιο βιογραφικό. Είχε χορογραφήσει για πολλές και σημαντικές χορευτικές ομάδες παγκοσμίως. Βεβαίως μέσα σε όλα αυτά δεν φαινόταν κάποια ιδιαίτερη ενασχόλησή του με το κλασικό μπαλέτο. Οι επιλογές του ήταν ξεκάθαρα στο σύγχρονο χορό.

Εν τούτοις, λόγω της ιδιαιτερότητας του χώρου της ΕΛΣ, ελπίζαμε ότι:
α) Θα προσαρμοζόταν στον κλασικό προσανατολισμό του μπαλέτου, όπως είχε προσαρμοστεί κατά την συνεργασία του με τόσες διαφορετικές χορευτικές ομάδες.
β) Με την εργατικότητά που το διακρίνει θα θεράπευε τις αδυναμίες που είχαμε επισημάνει.

Την ανάληψη των καθηκόντων του ακολούθησαν, μαζί με την παρούσα, τέσσαρες παραστάσεις του μπαλέτου. Από αυτές οι τρεις χορευτικά κατατάσσονται στον σύγχρονο χορό και μόνον η μία στον κλασικό. Από τους αριθμούς αυτούς και από το βιογραφικό του διαφαίνεται ότι ο νέος διευθυντής ωθεί το μπαλέτο προς το σύγχρονο χορό.

Ζιζέλ και απαξίωση ενός κλασικού αριστουργήματος

Ποια είναι όμως η στάση έναντι του κλασικού; Αν συμπεράνουμε από την προηγούμενη παράσταση θα απογοητευθούμε. Δυστυχώς στη Ζιζέλ το μικρόβιο της απλοποίησης των χορογραφιών προσέβαλε και πάλι την ΕΛΣ, σε πολύ μεγάλο μέρος του έργου. Ιδιαίτερα στον ρόλο του Ιλαρίωνα η απλοποίηση ήταν τόσο μεγάλη, που αδυνατούσαμε να το πιστέψουμε. Αισθανθήκαμε πόνο για την απαξίωση του κλασικού αυτού έργου.

Επίσης νοιώσαμε κάποια σημαντική ματαίωση των ελπίδων, που είχαμε αποθέσει στον νέο διευθυντή, για θεραπεία των αδυναμιών του εθνικού μας μπαλέτου. Αν και δεν ήταν ο Α. Φωνιαδάκης χορογράφος της συγκεκριμένης παράστασης, οι ευθύνες αντανακλώνται και σε αυτόν, διότι είναι ο διευθυντής. Πως θα αισθανόταν ένας θεατής, αν απλοποιούσαν ένα έργο όπερας με τροποποίηση ή αφαίρεση λέξεων, μουσικών φθόγγων ή άλλων κομματιών του έργου;

Εντυπώσεις από τα «Τοπία»

Εξετάζοντας τα Τοπία πρόκειται για μια παράσταση σύγχρονου χορού. Αποτελείται από τρία έργα:

Το πρώτο με τον τίτλο Fortress, σε χορογραφία Ντάγκλας Λη και μουσική Έτσιο Μπόσσο, άφησε αναμφιβόλως τις καλύτερες εντυπώσεις. Πρόκειται για μια χορογραφία που δημιουργήθηκε ειδικά για την ΕΛΣ. Διαθέτει κινητική ποικιλία με πολλά και ευρηματικά πα ντε ντε, έχει έντονες αντιθέσεις μεταξύ φωτός και σκότους και καταφέρνει να διεγείρει το συναίσθημα. Ξεχωρίσαμε το θαυμάσιο πα ντε ντε που εκτέλεσαν στην αρχή του έργου η Ελεάνα Ανδρεούδη με τον Ίγκορ Σιάτζκο, οι οποίοι διακρίθηκαν και εκτελεστικά.

Το δεύτερο με τίτλο Sarabande, σε χορογραφία Μπενζαμέν Μιλπιέ και μουσική Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ. Αν κάποιος παρακολουθήσει το έργο στο διαδίκτυο*, θα αντιληφθεί ότι πρόκειται για μια πολύ ενδιαφέρουσα χορογραφία. Όμως εδώ έτυχε μιας μετριότατης εκτέλεσης και απλοποίησης που το αποδυνάμωσαν. Έτσι δημιουργήθηκε στο κοινό η εντύπωση της πλέον αδύναμης χορογραφίας.

Το τελευταίο με τίτλο The Shaker Loops σε χορογραφία Αντώνη Φωνιαδάκη, που βασίζεται σε μια δύσκολη ακουστικά μουσική του Τζων Άνταμς. Εκτυλίσσεται αρκετά με έντονο ρυθμό, γρήγορες, κοφτές συχνά αδρές κινήσεις των χορευτών-ριών, με έναν ελεγχόμενα χαοτικό τρόπο. Στροβιλισμοί, ανυψώσεις, τρέξιμο για να φύγουν οι χορευτές-ριες από τη σκηνή ή να επανέλθουν. Στο ταχέως εξελισσόμενο θέαμα συμβάλλουν και οι κινήσεις των λυτών μαλλιών. Με όλα αυτά μεταφέρεται στον θεατή μια ένταση, ηθελημένη προφανώς από τον δημιουργό. Από την πλευρά αυτή το έργο μπορεί να θεωρηθεί επιτυχημένο. Όμως η τελική εντύπωση που μας άφησε, αισθητικά και συναισθηματικά, δεν μας ικανοποίησε. Επίσης δεν ικανοποίησαν κάποιοι από τους εκτελεστές (κυρίως άνδρες). Αξίζει εν τούτοις να πούμε ότι διακρίθηκαν εκτελεστικά κυρίως η Νατάσα Σιούτα και η Ευρυδίκη Ισαακίδου.

Προβληματισμοί

Κατόπιν των όσων αναφέραμε, προκύπτουν εύλογοι προβληματισμοί κυρίως για την απλοποίηση των χορογραφιών και το μέλλον του μπαλέτου. Επειδή στο πρώτο, που αποτελεί παλαιό πρόβλημα, θα άξιζε ξεχωριστή αναφορά, θα περιοριστούμε μόνον σε όσους αφορούν στο μέλλον.

Προκειμένου να κατανοηθούν οι προβληματισμοί, οφείλουμε να λάβουμε υπ' όψη μας μια πραγματικότητα: η ΕΛΣ είναι ο μοναδικός χώρος παραστάσεων που υπηρετεί το κλασικό μπαλέτο στη χώρα μας. Ατύπως δηλαδή είναι ο θεματοφύλακας του κλασικού μπαλέτου στην Ελλάδα. Αντίστοιχοι θεματοφύλακες είναι, εξ όσων γνωρίζουμε, η μεγάλη πλειονότητα των οπερών παγκοσμίως. Ωστόσο δεν έχουν πάντοτε και την μοναδικότητα, όπως στην Ελλάδα.

Συνεπώς από όσα ήδη μνημονεύσαμε, απορρέει η ανησυχία μήπως οδηγούμαστε σε τροπή του μπαλέτου προς τον σύγχρονο χορό. Η επιλογή του σύγχρονου χορού για τον Αντώνη Φωνιαδάκη, ως άτομο και ως χορογράφο, είναι απολύτως σεβαστή. Όμως τώρα είναι διευθυντής ενός εθνικού μπαλέτου, του μοναδικού στη Ελλάδα που θεραπεύει τον κλασικό χορό, χωρίς να θεωρούμε ότι πρέπει να θεραπεύει μόνον αυτόν.

Έτσι πιστεύουμε ότι κάθε διευθυντής σε αυτή τη θέση οφείλει, πέρα από τις προσωπικές του προτιμήσεις, να ανοίγει την οπτική του ματιά και σε μία πανεθνική θεώρηση. Συγκεκριμένα να λαμβάνει σοβαρά υπ' όψη του ότι το μπαλέτο της ΕΛΣ είναι το όνειρο για τα χιλιάδες παιδιά που παρακολουθούν μαθήματα κλασικού χορού ανά τη χώρα. Φαντάζει στα μάτια τους σαν η επαγγελματική διέξοδος για να χορέψουν τους κλασικούς ρόλους, για να ομοιάσουν στα πρότυπά τους, όπως ο Νουρέγιεφ ή η Ζαχάροβα. Σε ποιόν άλλο χώρο στην Ελλάδα τα παιδιά αυτά θα εκφράσουν επαγγελματικά την κλίση τους προς το κλασικό μπαλέτο, αν όχι στην ΕΛΣ; Είναι σωστό περιορίζοντας το κλασικό μπαλέτο να τους δείχνουμε έμμεσα τον δρόμο του εξωτερικού ως τον μοναδικό;

Επί πλέον δεν πρέπει να λησμονούμε και τους ίδιους τους χορευτές και τις μπαλαρίνες της ΕΛΣ, που από παιδιά έχουν επενδύσει τόση αγάπη και τόσους κόπους στον κλασικό χορό. Ποιος θα διενοείτο να περιορίσει μουσικούς ή τραγουδιστές της λυρικής τέχνης από το να ερμηνεύουν κομμάτια του κλασικού ρεπερτορίου;

Όπως άλλωστε είναι γνωστό σε κάθε διευθυντή, είναι σημαντικό να λαμβάνει σοβαρά υπ' όψη του και τις προσδοκίες του κοινού. Υπάρχει ένα μεγάλο κοινό στην Ελλάδα που αγαπά τον κλασικό χορό, το μεγαλύτερο κατά τη γνώμη μας. Αν περιορισθεί το κλασικό μπαλέτο, αυτό το κοινό θα αφεθεί κυρίως στις παραστάσεις που έρχονται από το εξωτερικό; Πού αλλού θα παρακολουθήσει τα κλασικά έργα, αν όχι στην ΕΛΣ; Δεν έχει δικαίωμα να απολαμβάνει συμπατριώτες του στους κλασικούς ρόλους;

Άλλωστε στη χώρα μας διαθέτουμε αρκετές πολύ καλές ομάδες σύγχρονου χορού, που θα μπορούσαν να εμφανίζονται στο ΚΠΙΣΝ. Διαθέτουμε και χώρους που παρουσιάζουν παραστάσεις χορού αποκλειστικά σύγχρονου, με κυριότερο τη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών. Ποίαν χρείαν έχομεν μιας ακόμα τέτοιας ομάδας και ενός ακόμα τέτοιου χώρου, αν κυριαρχήσει ο σύγχρονος χορός στο μπαλέτο της ΕΛΣ;

Όραμα

Παρά τους εύλογους προβληματισμούς μας, ως λάτρεις του μπαλέτου και γενικότερα του χορού, έχουμε δικαίωμα να οραματιζόμαστε, για ένα μπαλέτο της ΕΛΣ στο οποίο:

1) Το κλασικό μπαλέτο θα έχει σαφώς την πρώτη προτεραιότητα.
2) Οι χορευτές και οι μπαλαρίνες θα έχουν φυσική κατάσταση και ικανότητες ανάλογες με τους συναδέλφους τους στα μεγάλα θέατρα του κόσμου.
3) Οι χορογραφίες που επιλέγονται θα είναι αξιόλογες και θα εκτελούνται πλήρεις χωρίς απλοποιήσεις, που υποτιμούν το έργο και το ίδιο το μπαλέτο.
4) Μεγάλοι καλλιτέχνες του εξωτερικού θα έρχονται να χορέψουν μαζί με τους δικούς μας**.
5) Ο σύγχρονος χορός κάποτε θα σμίγει επιτυχημένα με την ελληνική παράδοση.
6) Ειδικές παραστάσεις θα διοργανώνονται για να προωθήσουν το μπαλέτο και γενικότερα τον χορό (για σχολεία κλπ).

Έτσι πιστεύουμε ότι το μπαλέτο της ΕΛΣ θα κατακτά όλο και περισσότερους φίλους. Γιατί αυτό του αξίζει.

Χρήστος Πουγκιάλης

* https://vimeo.com/42872658
** Θα είναι σημαντικό στην επίσημη έναρξη του μπαλέτου στο ΚΠΙΣΝ να πρωταγωνιστήσουν καλλιτέχνες αντίστοιχου διαμετρήματος με την Αγνή Μπάλτσα, που θα πρωταγωνιστήσει στην έναρξη της όπερας.

Share this post

elenfrdeites
Κυριακή, 12 Ιουλίου 2020

Παραστάσεις χορού σήμερα

  • Άνω Πετράλωνα

    Ενοικίαση χώρου για πρόβες και μαθήματα

Στοιχεία Επισκεψιμότητας

Επισκέπτες τώρα: 1226
Εγγεγραμένα μέλη: 4564
Dancetheater.gr. All rights reserved 2010-2016

Login or Register

LOG IN

resources