Dance Theater

Elephant & You Should Have Seen Me Dancing Waltz: Η εκ νέου αισθητικοποίηση της τραυματικής εμπειρίας;

Elephant & You Should Have Seen Me Dancing Waltz: Η εκ νέου αισθητικοποίηση της τραυματικής εμπειρίας;

Σε μια εποχή όπου οι δρόμοι από άκρη σε άκρη γεμίζουν επαναστατικά συνθήματα και επαναστατημένες νεολαίες είναι δύσκολο να αποφύγει κανείς μια τέχνη που δεν είναι «πολιτική». Ο Rabih Mroué με τους Dance on Ensemble φαίνεται ότι εμπνέονται από αυτό το πλαίσιο και το παρακάνουν με την εστίασή τους στην κατεξοχήν συνειδητή «πολιτική» τέχνη στις δυο παραστάσεις τους Elephant και You Should Have Seen me Dancing Waltz που δόθηκαν στη Στέγη. Αδιαμφισβήτητα, η δεδομένη πολιτική συγκυρία και επικαιρότητα ευνοεί την παραγωγή αναγωγών και ταυτίσεων από την πλευρά του κοινού με τα δρώμενα επί σκηνής, μιας και η θεματική τους αναφέρεται σχεδόν αποκλειστικά στον εξαντλητικό έλεγχο των σωμάτων στην δημόσια αρένα και τον απανθρωποποιητικό ολοκληρωτισμό που η Hannah Arendt και τόσοι άλλοι πραγματεύονται στα έργα τους.

photo: Jubal Battisti

Στο Elephant συγκεκριμένα, παίζοντας μεταξύ διαχρονικών μιντιακών εικόνων υπό τη μορφή διαγραμμάτων – όπως βασανισμένων νεκρών σωμάτων σε στρατόπεδα συγκέντρωσης ή απροσδόκητα δολοφονημένων θυμάτων πολέμου που κείτονται στο έδαφος – και σημερινών σκηνών βίας, θανατοπολιτικής και ελέγχου του σώματος στον δημόσιο χώρο, ξεδιπλώνεται μια ποιητική του ίχνους που αναδύεται από την αφηρημένη εικόνα των άψυχων σωμάτων. Μια ποιητική του αποτυπώματος που γίνεται ευθύς εξαρχής ξεκάθαρη, καθώς οι χορευτές και οι χορεύτριες στην έναρξη της παράστασης ξαπλώνουν σε διαφορετικές στάσεις, μιμούμενοι τα ασπρόμαυρα απολιθώματα στο ταμπλό, αποτυπώνοντας με κάθε λεπτομέρεια την τελευταία θέση τους στον χώρο. Τα σώματα στο ταμπλό και παράλληλα στη σκηνή, δημιουργούν ανθρώπινα γλυπτά, τοίχους και όρια με μια αλαφράδα και πλαστικότητα που δεν θυμίζει τίποτα από την οδύνη του θανάτου. Το νεκρό σώμα σε μια απόλυτη αφαίρεση χάνει οποιαδήποτε ανθρώπινη οντολογία και γίνεται ένα ίχνος, ένα σημαίνον που δεν προλαβαίνει να γίνει σημαινόμενο στον ιστορικό χωροχρόνο. Όταν πια οι περφόρμερ σηκωθούν, η κίνησή τους υπακούει στα ηχητικά τοπία που δημιουργούνται από θορύβους, κραδασμούς, τριξίματα συρμάτων, αλλά και από τραγούδια του μεσοπολέμου όπως το δικό μας «Πόσο Λυπάμαι» της Σοφίας Βέμπο.

Όπως αναφέρει ο Mroué:

εμπνεύστηκα από την ομώνυμη ταινία του Alan Clark. Πρόκειται ουσιαστικά για παραλλαγές πάνω στην ιδέα: να βλέπεις κάποιον να περπατάει σε ατέλειωτους διαδρόμους μέχρι είτε να σκοτώσει είτε να σκοτωθεί. Αυτό που προέκυψε ήταν ένα ταξίδι που περιλαμβάνει ανθρώπους οι οποίοι ακολουθούν ο ένας τον άλλο και συνεχώς κοιτάζονται. Είναι εγκλωβισμένοι σε ενός είδους λαβύρινθο που δημιουργούν οι ίδιοι με την κίνησή τους.

Πράγματι, οι χορευτές/τριες επιτελούν διαρκείς βηματισμούς μπρος και πίσω μέσα από πολλές επαναλήψεις σε διαφορετικές χρονικότητες που υποδηλώνουν καχυποψία και φόβο. Τα ανήσυχα σώματα τρέμουν, σκύβουν ή κρύβονται, μεταφέροντάς μας σε οικείες τηλεοπτικές εικόνες εβραίων που ζουν στη σκιά των πόλεων πριν την απομόνωσή τους στα στρατόπεδα. Μας μεταφέρουν σε ευρύτερες αναφορές αγχωτικής συμβίωσης και επιβίωσης των κάθε λογής κυνηγημένων διαφορετικών (προσφύγων, ατόμων με ειδικές ανάγκες κ.ο.κ.) σε περιβάλλοντα «κανονικότητας», απολυταρχίας και φασισμού. Το σωματικό και κινησιολογικό μοτίβο που προτείνουν οι Rabih Mroué με τους Dance on Ensemble αποτελεί μια μήτρα σπασμωδικής κρυπτικής κίνησης που εγγράφεται βαθιά στους ψυχισμούς και μεταφέρεται στις μέρες μας αν όχι ως προδιάθεση, ως μια εγγενής φυσική αντίδραση/διαχείριση στη βία. Το Elephant κλείνει με ενδιαφέροντα τρόπο. Καθώς σβήνουν τα φώτα στη μεριά της σκηνής των τρεμάμενων χορευτών/τριών που κοιτούν ψηλά συμβολίζοντας το παρελθόν, δυο σύγχρονες γυναίκες με πολύχρωμα αυτή τη φορά ρούχα ανεβοκατεβαίνουν ανήσυχα σε ένα περιχαρακωμένο τετράγωνο με παρόμοια κίνηση υπενθυμίζοντάς μας την επικαιρότητα και διαχρονικότητα του δεδομένου μοτίβου που πλαισιώνεται από την καθολικότητα της κοινωνικο-πολιτικής βίας.

Αντιθέτως, στο You Should Have Seen me Dancing Waltz η ομάδα δεν καταφέρνει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Όπως ισχυρίζεται ο Mroué για το έργο αυτό «συνδυάζεται η δυναμική της αμφισημίας στον χορό με την υποτιθέμενη σαφήνεια των καθημερινών πρωτοσέλιδων». Επιδιώκουν ένα σχόλιο σε μια άλλη μετάφραση για την ανοιχτότητα και τη ρευστότητα της ερμηνείας (στο χορό) μέσα από την αμφιταλάντευση παρουσίας και απουσίας συγκειμένου. Μέσα σε ένα σκηνοθετημένο ηχητικό περιβάλλον που χρησιμοποιεί ένα ποτ πουρί από εναλλασσόμενες ραδιοφωνικές εκπομπές και δελτία ειδήσεων, οι χορευτές/τριες χρησιμοποιώντας κινήσεις κλασικού μπαλέτου που υβριδοποιούνται συχνά με ναζιστικούς χαιρετισμούς και καθημερινές μικροβιαιοπραγίες και τελετουργίες, άλλοτε μεταφέρουν ευλαβικά τις «πραγματικές» τηλεοπτικές ανακοινώσεις/εικόνες και άλλοτε ξεφεύγουν από αυτές, κλείνοντας το μάτι σε αυτή την αναντιστοιχία. Ως εδώ καλά.

Ωστόσο, εννοιολογικά, πέρα από το παγκοσμιοποιημένο τηλεδιαμεσολαβημένο τοπίο που σκιαγραφούν οι συντελεστές, το οποίο διεισδύει στις ατομικότητες με αλλοτριωτικά και πολτοποιητικά αποτελέσματα, η χορογραφική σύνθεση δεν καταφέρνει να προχωρήσει και να προξενήσει κάποια βαθιά συναισθηματική ανησυχία και αναταραχή ή κάποιον περαιτέρω φιλοσοφικό συλλογισμό και αναστοχασμό για τα σημαντικά ζητήματα που φαίνεται ότι θίγονται. Κινείται σε αναίμακτες ζώνες ενώ δεν γίνεται ουδεμία ξεκάθαρη ή έστω αλληγορική διείσδυση σε ζητήματα σύγχρονων τηλεοπτικών μεθόδων θανατοπολιτικής, συμβολικής ή «πραγματικής» βίας μέσα από τα fake news, με αποτέλεσμα οι χορογραφίες να μένουν πάντα σε εκκρεμότητα, σε ένα πρώτο επίπεδο ανάγνωσης. Ως επί το πλείστον χρησιμοποιούνται ιδιαίτερα τετριμμένες τακτικές, όπως οι in the face κωμικοτραγικοί διαδραστικοί διάλογοι με το κοινό για το «τι είναι ο συγκεκριμένος χορός» και τελικά για το «τι σημαίνει» η συγκεκριμένη παράσταση με αποτέλεσμα το νόημα να χάνεται στη «ρευστή» μετάφραση.

Από την άλλη, η ιδιαίτερη ικανότητα των χορευτριών/των που ξετύλιξαν τις σωματικές τους έξεις και ιδιοσυγκρασίες τόσο στο Elephant όσο και στη συγκεκριμένη παράσταση, αλλά και τα ευρηματικά αφηρημένα μακροσκελή διάκενα (εικαστικές σκηνές με χτυπήματα ποδιών και εφημερίδες/σουφικοί στροβιλισμοί), έδωσαν την ευκαιρία στους θεατές να χαλαρώσουν και να αφουγκραστούν το συνολικό θέαμα κυρίως ως προς την εικαστική του μορφή. Στο You Should Have Seen me Dancing Waltz πάραυτα η επιλογή για το κλείσιμο της παράστασης του θεαματικού γεγονότος της δολοφονίας της αμερικανίδας βιολόγου στην Κρήτη έγειρε ηθικά ερωτήματα για τα όρια της χρήσης, από την πλευρά της τέχνης, δημοφιλών γεγονότων που παίρνουν δημοσιότητα, για την μερισματική (από τα πάνω) αποτύπωση του μιντιακού λόγου επάνω στα δημόσια τραυματικά γεγονότα που επικαλύπτει τις πραγματικές διαστάσεις του προσωπικού βιώματος τόσο του θύματος όσο και του θύτη. Η κίνηση της μεγαλύτερης σε ηλικία χορεύτριας μας προξενεί μάλλον αμηχανία από τη στιγμή που δεν προσφέρει καμιά επιπρόσθετη πληροφορία στην ερμηνευτική μας. Δεν καταφέρνει να περάσει κάποια συγκεκριμένη τοποθέτηση επάνω στην αφήγηση του χρονικού της δολοφονίας, ούτε κάποιο συγκεκριμένο μήνυμα ως προς την ένταση (όπως λέει ο σκηνοθέτης) και διαχείριση της αμφίσημης σχέσης μεταξύ κειμένου/πλαισίου και ερμηνείας, ή μεταξύ βιωμένης εμπειρίας και αναπαράστασης. Το αποτέλεσμα ήταν να αναρωτηθούμε κατά πόσο τελικά η τέχνη που συνειδητά αποζητά να αποαισθητικοποιήσει το αντικείμενο που μελετά σε μια ρηξικέλευθη πράξη, καταλήγει τελικά στην εκ νέου θεαματοποίηση και αισθητικοποίηση του τραυματικού βιώματος, αλλά και στην επώασή του με αρνητικούς όρους.


Κείμενο: Ναταλία Κουτσούγερα (Dancetheater.gr)




Το Elephant & You Should Have Seen Me Dancing Waltz από τους Rabih Mroué & Dance on Ensemble παρουσιάστηκε στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών στις 8-10 Νοε. 2019

Share this post

Last modified on
elenfrdeites
Σάββατο, 14 Δεκεμβρίου 2019

Στοιχεία Επισκεψιμότητας

Επισκέπτες τώρα: 707
Εγγεγραμένα μέλη: 4517
Dancetheater.gr. All rights reserved 2010-2016

Login or Register

LOG IN

resources