Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου «πατά φρένο» στη σκηνή: η πρώτη μονογραφική του έκθεση στο Onassis Ready

Ύστερα από δεκατρία χρόνια σχεδόν αδιάκοπων περιοδειών, ο Δημήτρης Παπαϊωάννου δεν ετοιμάζει νέα παράσταση. Την άνοιξη του 2027 επιστρέφει εκεί απ' όπου ξεκίνησε, στο σχέδιο και στη ζωγραφική, με την πρώτη μονογραφική του έκθεση στο Onassis Ready του Ρέντη.

Η έκθεση, που θα διαρκέσει από τις 4 Απριλίου ως τις 13 Ιουνίου 2027, ανακοινώθηκε στην παρουσίαση του προγράμματος 2026-2027 της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση και ήταν, κατά γενική ομολογία, η έκπληξη της βραδιάς. Η προπώληση των εισιτηρίων έχει ήδη ανοίξει, και ο χορός, για μία φορά, θα πρέπει να αναζητηθεί στους τοίχους και στα αντικείμενα αντί για τη σκηνή.

Ο ίδιος εξήγησε την απόφαση χωρίς περιστροφές. Όπως είπε, η μακρά παγκόσμια περιοδεία τον οδήγησε να ξανασκεφτεί τη σχέση του με τη σκηνή και το αν θέλει να περάσει τη ζωή του σε αυτή την τέχνη. Η σκηνή, σύμφωνα με τον ίδιο, έγινε η πλατφόρμα της έκφρασής του, όμως η αφετηρία του ήταν πάντα τα εικαστικά. «Αποφάσισα να πατήσω φρένο», δήλωσε, περιγράφοντας ένα αυτοκίνητο που είχε αρχίσει να τρέχει πολύ γρήγορα. Ο χρόνος που κέρδισε πήγε στο αρχείο του: σε παλιές δουλειές, σε ιδέες, εικόνες και σωματικές επινοήσεις που κατέληξαν σε παραστάσεις, χωρισμένες σε σκηνές μιας δραματουργίας, ενώ θα μπορούσαν να σταθούν και αλλιώς, ως γλυπτά ή εγκαταστάσεις.

Αυτή η μετατόπιση είναι που κάνει την έκθεση ενδιαφέρουσα για όποιον παρακολουθεί τον χορό. Το θέατρο του Παπαϊωάννου πάντα στηριζόταν σε εικόνες: σώματα που ενώνονται για να φτιάξουν ένα αδύνατο πλάσμα, κομμάτια ανθρώπων που συναρμολογούνται και αποσυναρμολογούνται, αντικείμενα που αλλάζουν χρήση μπροστά στα μάτια μας. Στο Onassis Ready αυτό το λεξιλόγιο αποσπάται από τη ροή της παράστασης και εκτίθεται ακίνητο, με το σώμα να παραμένει, κατά την περιγραφή της Στέγης, το κεντρικό σημείο αναφοράς. Από τις πρώτες εικόνες που έδωσε στη δημοσιότητα η Στέγη, ένα τσαλακωμένο λευκό ύφασμα με τα αποτυπώματα δύο γυμνών πελμάτων λέει πολλά: ένα ίχνος κίνησης, χωρίς την κίνηση.

Η έκθεση καλύπτει τέσσερις δεκαετίες και συγκεντρώνει εγκαταστάσεις, γλυπτά, σχέδια και σκίτσα, κόμικς, ζωγραφική, αρχειακό υλικό και νέα έργα που παραγγέλθηκαν ειδικά γι' αυτήν. Στις θεματικές της, όπως τις παρουσιάζει η Στέγη, περιλαμβάνονται τα κόμικς της δεκαετίας του '80, η underground και post-punk αισθητική, ο ερωτισμός, η queer ματιά, η πολιτική, η συλλογική μνήμη και η ελληνικότητα ως βιωμένη εμπειρία. Ο ίδιος θύμισε ότι στα είκοσί του σχεδίαζε post-punk κόμικς, τα οποία χαρακτήρισε από τα πρώτα queer κόμικς που έγιναν στη χώρα μας.

Η επιστροφή στα εικαστικά δεν είναι τυχαία. Ο Παπαϊωάννου σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και μαθήτευσε δίπλα στον Γιάννη Τσαρούχη, πριν ιδρύσει την Ομάδα Εδάφους και στραφεί στη σκηνή. Ακολούθησαν οι τελετές των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 2004 και περισσότερες από τριάντα παραγωγές, ενώ υπήρξε ο πρώτος καλλιτέχνης που δημιούργησε νέο έργο για το Tanztheater Wuppertal μετά τον θάνατο της Πίνα Μπάους. Η σύμπτωση θέλει την ίδια ομάδα να βρίσκεται στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών από τις 6 ως τις 9 Νοεμβρίου με το «Vollmond» της Μπάους.

Όπως σημείωσε ο Παπαϊωάννου, ο επισκέπτης θα μπορεί να γνωρίσει «το σύμπαν» του με τον δικό του ρυθμό, έξω από τη δεσμευτική ροή μιας παράστασης. Για ένα κοινό που τον έχει συνηθίσει σε σκοτεινές αίθουσες και προκαθορισμένη διάρκεια, η αλλαγή είναι ουσιαστική. Μένει να φανεί αν το «φρένο» είναι παύση ή καινούργια διαδρομή· η Στέγη πάντως δεν έχει ανακοινώσει μέχρι στιγμής επιμελητή για την έκθεση.

Το Onassis Ready, όπου θα στηθεί η έκθεση, είναι ο μεγάλος χώρος της Στέγης στον Ρέντη, που λειτουργεί ως πεδίο δοκιμών και εργασίας για παραγωγές μεγαλύτερης κλίμακας και από το 2026 φιλοξενεί και τη βάση του Onassis ONX στην Αθήνα.

Πηγές αναφοράς

Εφημερίδα των Συντακτών, Έλενα Γαλανοπούλου, «Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου βάζει «φρένο» στις περιοδείες και αφοσιώνεται στα Εικαστικά», 19 Σεπτεμβρίου 2026

iefimerida.gr, Κατερίνα Ι. Ανέστη, «Ο Παπαϊωάννου πέρα από τη σκηνή, η Ιλιάδα στο γήπεδο, η μόδα σε πρώτο πλάνο», 18 Σεπτεμβρίου 2026

CultureNow.gr, «Το καλλιτεχνικό πρόγραμμα από τη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση για τη σεζόν 2026 – 2027», 18 Σεπτεμβρίου 2026

Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, «Έκθεση του Δημήτρη Παπαϊωάννου» – επίσημη σελίδα της έκθεσης

Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, «Tanztheater Wuppertal Pina Bausch: Vollmond» – επίσημη σελίδα της παράστασης

© dancetheater.gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση αποσπάσματος με αναφορά στην πηγή και ενεργό σύνδεσμο προς το άρθρο.