«Ο Καρυοθραύστης» του Κρίστιαν Σπουκ: το Κρατικό Μπαλέτο του Βερολίνου ξαναπιάνει το παραμύθι του Χόφμαν

Το Κρατικό Μπαλέτο του Βερολίνου (Staatsballett Berlin) κάνει πρεμιέρα την Παρασκευή 27 Νοεμβρίου σε νέο «Καρυοθραύστη», υπογεγραμμένο από τον καλλιτεχνικό του διευθυντή Κρίστιαν Σπουκ. Αφετηρία δεν είναι η παράδοση του χριστουγεννιάτικου θεάματος αλλά η νουβέλα του Ε.Τ.Α. Χόφμαν.

Η παράσταση ανεβαίνει στη Deutsche Oper Berlin, με την Ορχήστρα και την Παιδική Χορωδία της Γερμανικής Όπερας υπό τη διεύθυνση του Ντόμινικ Λίμπουργκ και του Ρόμπερτ Ράιμερ, και θα παίζεται ως τα τέλη Ιανουαρίου 2027. Δεκαεπτά παραστάσεις σε δύο μήνες, και αρκετές από αυτές έχουν ήδη εξαντληθεί: ο «Καρυοθραύστης» παραμένει για τα μεγάλα λυρικά θέατρα της Ευρώπης το έργο που γεμίζει την αίθουσα τον Δεκέμβριο.

Η απόσταση ανάμεσα στο βιβλίο και στη σκηνή είναι παλιά υπόθεση. Ο Χόφμαν έγραψε το «Ο Καρυοθραύστης και ο βασιλιάς των ποντικών» το 1816, ως ένα παραμύθι γεμάτο σκοτεινές γωνιές, όπου ο νονός Ντρόσελμαγιερ είναι μάλλον ανησυχητική παρά καλοκάγαθη φιγούρα και το όνειρο της μικρής Μαρί δεν διαχωρίζεται καθαρά από την πραγματικότητα. Το μπαλέτο του 1892, σε μουσική Τσαϊκόφσκι και σενάριο του Μαριούς Πετιπά, ακολούθησε την πιο ανάλαφρη γαλλική διασκευή του Αλέξανδρου Δουμά. Όπως σημειώνει το ίδιο το Staatsballett στο σημείωμα της παραγωγής, το έργο γεννήθηκε ως πολυτελές μπαλέτο ψυχαγωγίας και τον 20ό αιώνα έγινε χριστουγεννιάτικο τελετουργικό, ενώ το ψυχολογικό και λογοτεχνικό του βάθος έμεινε στο περιθώριο.

Αυτό το βάθος θέλει να ξαναφέρει στο προσκήνιο ο Σπουκ. Η παραγωγή περιγράφεται ως μια ανάγνωση που μένει πιστή στο λεξιλόγιο του κλασικού μπαλέτου αλλά δίνει χώρο στα πολλά επίπεδα της ιστορίας του Χόφμαν: την ένταση ανάμεσα στην παιδική αθωότητα και στην αυτογνωσία που μεγαλώνει, το πέρασμα στην ενηλικίωση, τα σύνορα ανάμεσα στο πραγματικό και στο φανταστικό. «Δεν είναι μια καθαρά χριστουγεννιάτικη παράσταση», γράφει το θέατρο, και τη χαρακτηρίζει «βερολινέζικο Καρυοθραύστη», για παιδιά και για ενήλικες. Το λιμπρέτο και τη δραματουργία υπογράφει ο Κλάους Σπαν, τα σκηνικά ο Ρούφους Ντιντβίσους, τα κοστούμια η Έμα Ράιοτ και τους φωτισμούς ο Μάρτιν Γκέμπχαρτ.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Σπουκ καταπιάνεται με το έργο. Το 2017, ως διευθυντής του Μπαλέτου της Ζυρίχης, είχε παρουσιάσει το «Nussknacker und Mausekönig», πάλι με νέο σενάριο του Σπαν και σκηνικά του Ντιντβίσους. Εκεί είχε αφήσει πίσω του την εκδοχή Δουμά–Πετιπά, είχε επαναφέρει την ιστορία της πριγκίπισσας Πιρλιπάτ, που το κλασικό μπαλέτο ουσιαστικά παραλείπει, και είχε μεταφέρει το εργαστήρι του Ντρόσελμαγιερ σε ένα παλιό θέατρο επιθεώρησης. Η βερολινέζικη παραγωγή ανακοινώνεται ως νέα σκηνοθεσία· πόσο θα συγγενεύει με εκείνη της Ζυρίχης θα φανεί στην πρεμιέρα.

Η σχέση του χορογράφου με τη λογοτεχνία, και ειδικά με τον Χόφμαν, είναι σταθερή. Καταγόμενος από το Μάρμπουργκ και απόφοιτος της Σχολής Τζον Κράνκο, χόρεψε στη Needcompany του Γιαν Λάουερς και στη Rosas της Αν Τερέζα ντε Κέερσμάκερ πριν περάσει στο Μπαλέτο της Στουτγάρδης, όπου ως μόνιμος χορογράφος (2001–2012) δημιούργησε, μεταξύ άλλων, τα «Der Sandmann» και «Das Fräulein von S.», και τα δύο πάνω σε κείμενα του Χόφμαν. Ακολούθησαν η «Άννα Καρένινα» στη Ζυρίχη (2014), ο «Ορλάντο» της Βιρτζίνια Γουλφ για το Μπολσόι (2021) και η «Bovary», με την οποία εγκαινίασε το 2023 τη θητεία του στο Βερολίνο. Φέτος τιμήθηκε με το Γερμανικό Βραβείο Χορού (Deutscher Tanzpreis).

Για το Staatsballett, ο «Καρυοθραύστης» έχει και μια πιο πρόσφατη ιστορία. Η προηγούμενη εκδοχή του, που είχε κάνει πρεμιέρα τον Οκτώβριο του 2013, ήταν μια ανασύσταση της παράστασης του 1892 από τους Γιούρι Μπουρλάκα και Βασίλι Μεντβέντεφ, με σκηνικά και κοστούμια ξαναφτιαγμένα από τα αρχεία. Το 2021 η ομάδα ανακοίνωσε ότι δεν θα την παρουσιάσει εκείνη τη σεζόν, εν μέσω ευρύτερης συζήτησης στα μπαλέτα της Ευρώπης και της Αμερικής για τον τρόπο που παρουσιάζονται οι Ασιάτες στους «εθνικούς» χορούς της δεύτερης πράξης, δηλώνοντας τότε ότι εξέταζε πώς θα μπορούσε να «επανατοποθετήσει» το έργο στο πλαίσιό του. Η νέα παραγωγή ακολουθεί άλλο δρόμο από την ανασύσταση: αντί να επιστρέψει στο 1892, επιστρέφει στο 1816.

Το θέατρο προτείνει την παράσταση για θεατές από έξι ετών. Πριν από κάθε παράσταση γίνεται εισαγωγική ομιλία 45 λεπτά πριν από την έναρξη, ενώ την Κυριακή 8 Νοεμβρίου, στις 11:00, το φουαγιέ της Deutsche Oper φιλοξενεί συζήτηση για την πρεμιέρα. Σε επιλεγμένες οικογενειακές παραστάσεις, παιδιά και γονείς μπορούν να πάρουν μέρος σε εργαστήριο δύο ώρες πριν από την έναρξη, όπου γνωρίζουν την υπόθεση και τους ήρωες και χορεύουν μικρές σκηνές από το έργο (απαιτείται δήλωση συμμετοχής στο 030 34 384-166 ή στο tanzistklasse@staatsballett-berlin.de).

«Der Nussknacker» (Ο Καρυοθραύστης) – Κρατικό Μπαλέτο του Βερολίνου

Χορογραφία και σκηνοθεσία: Κρίστιαν Σπουκ

Βασισμένο στη νουβέλα του: Ε.Τ.Α. Χόφμαν

Μουσική: Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι

Λιμπρέτο και δραματουργία: Κλάους Σπαν

Σκηνικά: Ρούφους Ντιντβίσους

Κοστούμια: Έμα Ράιοτ

Φωτισμοί: Μάρτιν Γκέμπχαρτ

Μουσική διεύθυνση: Ντόμινικ Λίμπουργκ / Ρόμπερτ Ράιμερ

Ερμηνεύουν: Κρατικό Μπαλέτο του Βερολίνου, Ορχήστρα και Παιδική Χορωδία της Deutsche Oper Berlin

Ημερομηνίες: Από Παρασκευή 27 Νοεμβρίου 2026 έως Δευτέρα 25 Ιανουαρίου 2027

Παραστάσεις: 27/11 19:30· 29/11 15:00 & 19:30· 4/12 19:30· 6/12 15:00 & 19:30· 12/12 19:30· 14/12 19:30· 19/12 19:30· 25/12 15:00 & 19:30· 29/12 19:30· 16/1 19:30· 17/1 18:00· 24/1 15:00 & 19:30· 25/1 19:30

Διάρκεια: 2 ώρες και 15 λεπτά, με ένα διάλειμμα

Ηλικία: προτείνεται από 6 ετών

Χώρος: Deutsche Oper Berlin

Διεύθυνση: Bismarckstraße 35, 10627 Βερολίνο

Εισιτήρια: από 12 € έως 186 €, ανάλογα με την ημερομηνία και τη θέση. Στις οικογενειακές παραστάσεις, παιδιά και έφηβοι κάτω των 18 ετών πληρώνουν 10 € σε όλες τις θέσεις. Ορισμένες παραστάσεις έχουν ήδη εξαντληθεί.

Κρατήσεις: https://www.staatsballett-berlin.de/spielplan/stueck-detail/stid/der-nussknacker/348.html

Πληροφορίες: https://www.staatsballett-berlin.de

Πηγές αναφοράς

tanznetz.de, Σύνταξη tanznetz.de, «Premieren im November 2026»

Staatsballett Berlin – «Der Nussknacker», σελίδα της παραγωγής

Staatsballett Berlin, «Pressekonferenz 5. März 2026 – Pressemappe Spielzeit 26/27», 5 Μαρτίου 2026

Staatsballett Berlin – «Christian Spuck», επίσημο βιογραφικό

Opernhaus Zürich – «Nussknacker und Mausekönig», σελίδα της παραγωγής 2017/18

DanceTabs, Margaret Willis, «Staatsballett Berlin – The Nutcracker (premiere) – Berlin», 5 Νοεμβρίου 2013

WION (αναδημοσίευση από τους New York Times), Javier C. Hernández, «As ‘The Nutcracker’ returns, companies rethink depictions of Asians», 29 Νοεμβρίου 2021

© dancetheater.gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση αποσπάσματος με αναφορά στην πηγή και ενεργό σύνδεσμο προς το άρθρο.