Ο Χορός στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026 // Το Σώμα ως Πεδίο Πολιτικής και Υπαρξιακής Αναζήτησης

Einstein on the Beach

Λίγα έργα του 20ού αιώνα έχουν επηρεάσει τόσο βαθιά τη χορογραφική σκέψη όσο το Einstein on the Beach (1976). Τα «knee plays» του Robert Wilson — οι σωματικές «στίξεις» που οργανώνουν τη ροή του έργου — και η σωματική απαίτηση της μινιμαλιστικής μουσικής του Philip Glass για τρεισήμισι ώρες ορίζουν ένα από τα πρώτα μεγάλα παραδείγματα ενιαίας σκηνικής πράξης όπου μουσική, κίνηση και εικόνα αντιμετωπίζονται ισότιμα.

Αυτή η συναυλιακή εκδοχή με το Ictus Ensemble, τη χορωδία Collegium Vocale Gent και την αφήγηση της Suzanne Vega επαινείται ακριβώς για «τις σωματικές υπερβάσεις που απαιτούνται για τη μουσική εκτέλεση». Ακόμα και χωρίς την πλήρη σκηνοθετική αρχιτεκτονική Wilson, το σώμα παραμένει εδώ κεντρικό υλικό.

«MÁM» στα ιρλανδικά: πέρασμα ανάμεσα στα βουνά — και υποχρέωση. Δώδεκα χορευτές από διαφορετικά μέρη του κόσμου συγκροτούν μια κοινότητα σωμάτων που πάλλονται ξέφρενα, εκστατικά, ρυθμικά. Η κονσερτίνα του Κόρμακ Μπέγκλι συναντά το σύνολο s t a r g a z e: 90 λεπτά τελετουργικής έκστασης, όπως το περιέγραψε η The Irish Times. Στις 10 Ιουνίου ακολουθεί συζήτηση με τον χορογράφο και προβολή του ντοκιμαντέρ Dance (85΄, σκηνοθ. Pat Collins).

Με τη σκόπιμη αναστροφή της λέξης dabke, ο παραδοσιακός ομαδικός χορός που διένυσε αιώνες από τα αρχαία λατρευτικά μυστήρια γονιμότητας έως τα συντρίμμια της Γάζας παρουσιάζεται ως πράξη αντίστασης. Δέκα καλλιτέχνες συνδυάζουν σύγχρονο χορό, hip hop, capoeira και τσίρκο. Ο μουσικός Νάσερ Αλ Φάρες — επικεφαλής «ορχήστρας γάμων» στη Δυτική Όχθη — στήνει μια αμφίθυμη συνθήκη όπου ανάμεσα στα μουσικά μέρη ακούγονται σειρήνες, drones, παιδικά κλάματα.

6ο AEF Urban Dance Contest

Για έκτη συνεχόμενη χρονιά, δύο διαδοχικές βραδιές Hip Hop & All Style Battles στην Πλατεία της Πειραιώς 260. Η διοργάνωση που κατόρθωσε μέσα σε λίγα χρόνια να καταστήσει το street dance ισότιμο με κάθε άλλη μορφή στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ.

 Χορός · Ελληνικές Παραγωγές — Ιούνιος

Nod ή Land of Nod: ο τόπος εξορίας του Κάιν μετά τον φόνο του Άβελ. Δύο άνδρες, τα ίδια ρούχα, το ίδιο σώμα, ίσως το ίδιο παρελθόν. Οι συγχρονισμένες κινήσεις τους διαταράσσονται σταδιακά: το βήμα γίνεται πτώση, η αγκαλιά πάλη. Ηχητικός καμβάς: το Requiem του Σνίτκε με ψηφιακή επεξεργασία.

Η υψίφωνος Frauke Aulbert παρουσιάζει μια αλληλουχία φωνητικών πράξεων σε μορφή YouTube blog. Έρευνα σε θέατρο Nō, κορεατικό Gugak, beatboxing, κλασικό ινδικό χορό, Butoh και ακροβατική. Κάθε φωνητική χειρονομία ενέχει ενσάρκωση — ένα παραστατικό υπόλειμμα που η χορογραφική σκέψη αναγνωρίζει ως κάτι που της ανήκει.

Ο Ευριπίδης Λασκαρίδης είναι ένας περφόρμερ που κινείται στο μεταίχμιο χορού, θεάτρου και εικαστικών τεχνών. Στα credits αναγράφεται «Χορογραφία: Η ομάδα». Η αφετηρία: ο κόσμος των θερινών θεατρικών περιοδειών — συντροφικότητα και εξάντληση, φιλοδοξία και επιβίωση, σώματα που θάβονται και ανασύρονται. Μέσα στο αρχαίο αμφιθέατρο του Διονύσου, παλαιά ίχνη επιστρέφουν ως φευγαλέες σκιές.

Το Φεστιβάλ Τεχνών του Shiraz (1967–1977): δέκα χρόνια ριζοσπαστικής πολιτισμικής δημιουργίας που η Ισλαμική Επανάσταση απαγόρευσε. Ο Armin Hokmi — γεννημένος στο Ιράν, με βάση Νορβηγία και Γερμανία — πλοηγείται στο αρχείο ενός φεστιβάλ που δεν πρόλαβε να ζήσει. Επτά χορευτές σε βιομηχανικό ρυθμό με ιρανικά μελωδικά στοιχεία, παλάμη κοντά στο πρόσωπο, ρευστές τροχιές. Χορός ως άσκηση συλλογικής μνήμης.

Χορωδία 21 γυναικών — Ουκρανές, Λευκορωσίδες, Πολωνές — αναζητά ό,τι απομένει από τη φωνή όταν η βία έχει διαρρήξει ακόμα και τη δυνατότητα του λόγου. Η ρητή χορογραφική υπογραφή (Evelin Facchini) και το «εργαστήριο κίνησης» (Krystyna Lama Szydłowska) στα credits καθιστούν την παράσταση αναπόσπαστο μέρος του χορευτικού προγράμματος.

Ο «διάδρομος» ως μεταφορά: σημείο μετάβασης, δοκιμασίας και μεταμόρφωσης. Πολυφωνική σύνθεση γύρω από πένθος, μνήμη, αντίσταση και ταυτότητα. Δέκα ερμηνευτές φέρουν στο σώμα τα ίχνη της μνήμης και αντιμετωπίζουν τα εσωτερικά τους όρια σε μια πορεία συνεχούς ανασύνθεσης.

Το χασάπικο σημαίνει «χορός των χασάπηδων». Η Dorliguzzo ενώνει επαγγελματίες χασάπηδες της Αθήνας με δάσκαλο ελληνικών παραδοσιακών χορών. Οι κινήσεις της κοπής αποσπώνται από τη χρηστική τους λειτουργία και αποκτούν τον παλμό μιας γλώσσας: ρυθμός, κυκλικότητα, μνήμη.

Στο 16, δεκαέξι σώματα αντλούν από τις σπειροειδείς μορφές του κινεζικού δράκου και φιδιού — το κεφάλι ως αφετηρία ώθησης που μεταδίδεται σε ολόκληρο το σώμα. Στο 17, δεκαεπτά χορευτές σε δομή που μοιάζει απρόβλεπτη αλλά υπακούει σε βαθιά εσωτερική συνοχή. Ο Tao Ye — βραβευμένος με τον Αργυρό Λέοντα — καταδύεται στα βάθη της εσωτερικής αρχιτεκτονικής του σώματος με το Circular Movement System, ένα πρωτότυπο σύστημα που προσεγγίζει την κίνηση ως πεδίο αντίληψης.

Ιστορική στιγμή: πρώτη παρουσίαση στην Ελλάδα της Deborah Hay, ιδρυτικού μέλους του Judson Dance Theater (Νέα Υόρκη, δεκαετία 1960). Αντί για ακολουθία προκαθορισμένων βημάτων, γράφει παρτιτούρες που ενεργοποιούνται μέσω υποθετικών ερωτήσεων — σώμα και αντίληψη ως πεδίο πειραματισμού.

Δύο έργα σε διαδοχή: το σόλο No Time To Fly (χορογραφεί και ερμηνεύει η ίδια) και το ντουέτο As Holy Sites Go (Jeanine Durning & Ros Warby) — δύο εκδοχές της ίδιας παρτιτούρας. Το κοινό κατανοεί πώς γεννιούνται διαφορετικές ερμηνείες από το ίδιο κείμενο. Το αφιέρωμα επεκτείνεται με in situ εγκατάσταση No Time to Fly Documentation Center (Laurent Pichaud), ελληνική έκδοση του Χρήση ουρανού. Ένας χορός (μτφρ. Μυρτώ Κατσίκη) και πενθήμερο workshop.

Ένα παγκάκι στο χείλος του προσκηνίου. Πέντε ερμηνευτές κάθονται, στέκονται, ξαπλώνουν: αργή «γλυπτική» χειρονομία που γίνεται σύνθετος στοχασμός για αντίληψη, παρουσία και χρόνο. Η γλώσσα της Μαρίας Χασάπη γύρω από στατικότητα, επιβράδυνση και γλυπτική σωματικότητα βρίσκει εδώ μια από τις πιο συμπυκνωμένες εκδηλώσεις της.

Μινιμαλισμός σε διάλογο με την κοινωνική νοηματοδότηση της κίνησης. Μια συμφωνία κίνησης, ήχου, φωτός και δονήσεων εξερευνά τη στιγμή πριν από τη φωνή — εκεί όπου η σιωπή είναι διττή: προστατεύει και καταπιέζει ταυτόχρονα.

Σόλο που γίνεται πλήθος. Αναφορές: βιντεοπαίχνιδια, anime, γλώσσες προγραμματισμού, glitches. Η ηρωίδα στην τελευταία πίστα ενός ατέρμονου παιχνιδιού. Μια λούπα αντίστασης, εξάντλησης και επανεκκίνησης — δοκιμασία αντοχής που αφορά εξίσου το σώμα επί σκηνής και εκείνο στην πλατεία.

Πέντε γυναίκες άνω των εξήντα ετών ετοιμάζουν τα δικά τους κόλλυβα όσο βρίσκονται εν ζωή. Ο κύκλος της προετοιμασίας γίνεται ρυθμός, συγχρονισμός, χορός. Η Κοσιάρη συνεχίζει την έρευνά της πάνω σε μη νεανικά σώματα: δύο επαγγελματίες και τρεις ερασιτέχνιδες ερμηνεύτριες.