«Τόσαις φοραίς τόσο κοντά να είμαι»: ο Καβάφης, ο αμανές και το Μπαλέτο της Λυρικής ανοίγουν τη σεζόν

Μετά την επιτυχία του στο SNF Nostos και στο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας, το νέο έργο του Γιώργου Κουμεντάκη επιστρέφει στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ από τις 2 Οκτωβρίου, με τρεις χορογράφους και εννέα χορευτές του Μπαλέτου. Οι πρώτες έξι παραστάσεις εξαντλήθηκαν, και προστέθηκαν τρεις ακόμη (16-18 Οκτωβρίου).

Υπάρχουν παραστάσεις που αρχίζουν τη ζωή τους σε ένα φεστιβάλ και τελειώνουν εκεί. Και υπάρχουν κάποιες που, μετά από ένα καλοκαίρι, γυρίζουν στην Αθήνα και βρίσκουν κοινό που τις περιμένει. Το «Τόσαις φοραίς τόσο κοντά να είμαι» ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Το έργο του συνθέτη και Καλλιτεχνικού Διευθυντή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Γιώργου Κουμεντάκη παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στις 27 και 28 Ιουνίου στο SNF Nostos και στη συνέχεια στο 32ο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας. Τώρα ανοίγει την καλλιτεχνική περίοδο 2026/27 της Εναλλακτικής Σκηνής, και η ζήτηση ήταν τέτοια που η ΕΛΣ ανακοίνωσε τρεις επιπλέον βραδιές πριν καν γίνει η πρώτη.

Η αφετηρία είναι λογοτεχνική και μουσική μαζί. Τέσσερα ποιήματα του Κωνσταντίνου Π. Καβάφη, μελοποιημένα από τον Κουμεντάκη στο ύφος του αμανέ, ερμηνεύονται ζωντανά επί σκηνής από τον τραγουδιστή Ζαχαρία Καρούνη. Γύρω τους απλώνονται έργα μουσικής δωματίου γραμμένα για σαντούρι, κρουστά, κλαρινέτο, ακορντεόν, βιολί, φλάουτο με ράμφος και κουαρτέτο σαξοφώνων, έργα με ρίζες στην ελληνική παραδοσιακή και τη βυζαντινή μουσική. Ο ίδιος ο συνθέτης έχει περιγράψει τον αμανέ όχι ως θρήνο ούτε ως εξομολόγηση, αλλά ως ένα είδος μεταφυσικού μονολόγου που αιωρείται ανάμεσα στην επιθυμία και τη φθορά. Είναι μια περιγραφή που ταιριάζει γάντι και στον Καβάφη. Ο στίχος του τίτλου, άλλωστε, είναι καβαφικός: η φωνή που μετρά πόσες φορές βρέθηκε κοντά σε κάτι που δεν τόλμησε να αγγίξει.

Τρεις χορογραφίες, τρεις γλώσσες

Το ενδιαφέρον για τον χορό βρίσκεται στο ότι ο Κουμεντάκης δεν ανέθεσε το υλικό του σε έναν χορογράφο, αλλά σε τρεις, με πολύ διαφορετικές διαδρομές. Η Πατρίσια Απέργη, από τις πιο διεθνώς ενεργές Ελληνίδες χορογράφους, δουλεύει πάνω στο «Γκρίζα» και αναζητά, όπως λέει, έναν ενδιάμεσο χώρο όπου ο χρόνος συσσωρεύεται αντί να κορυφώνεται και το συναίσθημα κατακάθεται αντί να εκρήγνυται. Ο Ηλίας Χατζηγεωργίου, με αφετηρία το «Μακριά», μιλά για μια αφύπνιση από τη ρουτίνα, για την ανάμνηση ότι κάποτε ήμασταν όλοι ποιητές, πριν τα κοινωνικά μοτίβα σβήσουν την επιθυμία. Η Εύα Γεωργιτσοπούλου στρέφεται στο «Σεπτέμβρης, 1903» και στην ευθραυστότητα της έκθεσης: κινήσεις και σκέψεις που επιστρέφουν σαν κύματα ενσώματης μνήμης, ανάμεσα στην επιθυμία, την έμπνευση, τη σαρκικότητα και την απουσία.

Εννέα χορευτές του Μπαλέτου της ΕΛΣ περνούν από τη μία γλώσσα στην άλλη: Άγγελος Αντωνίου, Γιάννης Γκάντσιος, Έλενα Κέκκου, Μαρίτα Νικολίτσα, Στέφανο Πιετραγκάλλα, Ντανιέλε Πεκοράρι, Γιώργος Χατζόπουλος, Σεσίλια Χατζηεμμανουήλ και Δέσποινα Χρυσοστόμου. Για ένα σώμα με κλασική εκπαίδευση, αυτό το έργο είναι άσκηση σε άλλο έδαφος: η κίνηση ταλαντεύεται ανάμεσα στον συλλογικό συγχρονισμό και την ατομική απόκλιση, και το σώμα λειτουργεί, κατά τη διατύπωση της παραγωγής, ως φορέας μνήμης, επιθυμίας και απώλειας. Είναι ακόμη μια ένδειξη ότι το Μπαλέτο της Λυρικής, παράλληλα με το κλασικό ρεπερτόριο (η «Ζιζέλ» έρχεται τον Δεκέμβριο στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος), επενδύει σοβαρά στη συνεργασία με Έλληνες σύγχρονους δημιουργούς.

Μια σκηνή που ηχεί

Το τρίτο στοιχείο της εξίσωσης είναι εικαστικό. Ο γλύπτης Πέτρος Τουλούδης, που υπογράφει και τη σκηνοθεσία μαζί με τον Κουμεντάκη, έστησε μια γλυπτική εγκατάσταση που δεν είναι απλό σκηνικό: λειτουργεί ως μηχανισμός που παράγει και μεταφέρει ήχο, μετατρέποντας τη σκηνή σε κινούμενο ηχητικό τοπίο. Η πρόθεση, σύμφωνα με τους δημιουργούς, είναι να δημιουργηθεί ένας χώρος όπου η ένταση δεν ξεσπά αλλά μένει σε αναμονή, όπως στην ποίηση του Καβάφη. Τα κοστούμια είναι της Daglara και οι φωτισμοί του Νίκου Βλασόπουλου.

Η παράσταση δεν αφηγείται γραμμικά. Η ΕΛΣ τη χαρακτηρίζει «εμπειρία συναισθηματικής καταβύθισης» και «τελετουργία εκ των έσω». Ακόμη κι αν οι χαρακτηρισμοί ακούγονται μεγάλοι, η πρόταση έχει κάτι σπάνιο για τα δικά μας δεδομένα: φέρνει στο ίδιο πλαίσιο έναν λαϊκό-λόγιο τρόπο τραγουδιού, τον πιο διεθνή ποιητή της νεοελληνικής γραμματείας και ένα επαγγελματικό σώμα χορού κρατικής σκηνής, χωρίς να ζητά από κανένα από τα τρία να γίνει διακοσμητικό για τα άλλα δύο.

Πρακτικές πληροφορίες

Τίτλος: «Τόσαις φοραίς τόσο κοντά να είμαι» – μουσικό θέατρο / χορός

Χώρος: Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ), Λεωφ. Συγγρού 364, Καλλιθέα

Ημερομηνίες: 2, 3, 4, 9, 10, 11 Οκτωβρίου 2026 (εξαντλημένες) και επιπλέον παραστάσεις 16, 17, 18 Οκτωβρίου 2026

Ώρα έναρξης: 20:30 (Κυριακές 19:30)

Εισιτήρια: 15 € και 20 €, φοιτητικό/παιδικό 10 €. Ταμεία ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ (καθημερινά 09:00-21:00), τηλ. 213 0885700, και ticketservices.gr

Μουσική, δραματουργία: Γιώργος Κουμεντάκης· Ποίηση: Κωνσταντίνος Π. Καβάφης· Σκηνοθεσία: Γιώργος Κουμεντάκης, Πέτρος Τουλούδης· Χορογραφία: Πατρίσια Απέργη, Ηλίας Χατζηγεωργίου, Εύα Γεωργιτσοπούλου· Γλυπτική εγκατάσταση: Πέτρος Τουλούδης· Κοστούμια: Daglara· Φωτισμοί: Νίκος Βλασόπουλος· Διδασκαλία κρουστών: Γιάννης Παπατζανής

Τραγούδι: Ζαχαρίας Καρούνης· Σαντούρι: Αγγελίνα Τκάτσεβα· Μουσικός: Όσβαλντ Αμιράλης· Oros Ensemble: Αποστόλης Κουτσογιάννης, Αντώνης Τσαχτάνης, Κωνσταντίνος Ζιγκερίδης, Ειρήνη Κρικώνη· Osmosis Saxophone Quartet: Παντελής Λυκούδης, Αντώνης Φωτιάδης, Θεόφιλος Σωτηριάδης, Γιάννης Μυράλης

Χορεύουν (Μπαλέτο ΕΛΣ): Άγγελος Αντωνίου, Γιάννης Γκάντσιος, Έλενα Κέκκου, Μαρίτα Νικολίτσα, Στέφανο Πιετραγκάλλα, Ντανιέλε Πεκοράρι, Γιώργος Χατζόπουλος, Σεσίλια Χατζηεμμανουήλ, Δέσποινα Χρυσοστόμου

Η παραγωγή υλοποιείται με τη στήριξη δωρεάς του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ).

Πληροφορίες: www.nationalopera.gr