Πλατφόρμα Χορογραφίας Κύπρου: πίσω ο διαγωνιστικός χαρακτήρας μετά τις αντιδράσεις της χορευτικής κοινότητας

Τέσσερις μέρες κράτησε η «νέα μορφή» της Πλατφόρμας Χορογραφίας Κύπρου. Η προκήρυξη που ανακοίνωσε το Υφυπουργείο Πολιτισμού στις 5 Οκτωβρίου, με διαγωνιστικό χαρακτήρα και προοπτική παρουσίασης των επιλεγμένων έργων σε Αθήνα, Βερολίνο και Λονδίνο, αναθεωρείται. Η αλλαγή έρχεται μετά από συνάντηση του Υφυπουργείου στις 7 Οκτωβρίου με τη Στέγη Χορού Λευκωσίας, τη Στέγη Χορού Λεμεσού και τη Νέα Κίνηση Ομάδων Χορού, Χορευτών και Χορογράφων Κύπρου. Ο διαγωνιστικός χαρακτήρας αποσύρεται, καταργείται η απαίτηση για τραπεζικές καταστάσεις απευθείας από την τράπεζα και τα κριτήρια συμμετοχής θα ξαναγραφτούν.

Μια προκήρυξη που άργησε επτά μήνες

Η Πλατφόρμα είναι το βασικό εργαλείο με το οποίο το κυπριακό κράτος χρηματοδοτεί κάθε χρόνο νέα, σύντομα έργα σύγχρονου χορού, με πρεμιέρα στο Θέατρο Ριάλτο της Λεμεσού. Φέτος η προκήρυξη άργησε πολύ. Πέρσι είχε βγει από τον Μάιο, ενώ φέτος στα τέλη Ιουνίου η Νέα Κίνηση δημοσίευσε, με ειρωνεία, τη δική της «προκήρυξη». Στους «όρους συμμετοχής» της δεν έβαζε υποχρεώσεις για τους καλλιτέχνες αλλά για το ίδιο το Υφυπουργείο: να τηρεί τα χρονοδιαγράμματά του, να έχει στρατηγική για τον χορό και να διαβουλεύεται ουσιαστικά με την κοινότητα.

Όταν η επίσημη πρόσκληση δημοσιεύτηκε τελικά στις 5 Οκτωβρίου, η διοργάνωση είχε μεταφερθεί στις 5–7 Φεβρουαρίου 2027 και περιείχε αλλαγές που κανείς στον χώρο δεν είχε συζητήσει. Η πιο σημαντική ήταν ο διαγωνισμός: μετά τις παραστάσεις στη Λεμεσό, μια πενταμελής επιτροπή θα διάλεγε τρία με τέσσερα έργα για παρουσίαση στη Λευκωσία και στα πολιτιστικά κέντρα του Υφυπουργείου στο εξωτερικό. Τα κριτήρια βαθμολογούσαν με 30% τη «διεθνή απήχηση» των έργων. Η Υφυπουργός Πολιτισμού Κλέα Παπαέλληνα παρουσίασε την αλλαγή ως «νέο κεφάλαιο εξωστρέφειας» και ως μία από τις πρώτες δράσεις πολιτιστικής διπλωματίας του Υφυπουργείου.

«Πισωγύρισμα», όχι εξέλιξη

Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες. Οι τρεις φορείς ζήτησαν με επιστολή να αποσυρθεί αμέσως η προκήρυξη. Τη χαρακτήρισαν προσβλητική για την καλλιτεχνική κοινότητα και έκαναν λόγο για προχειρότητα, αντιφάσεις και νομικά αμφισβητήσιμα σημεία, μεταξύ άλλων σε ό, τι αφορά την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Ένα από τα σημεία που προκάλεσαν αντιδράσεις ήταν η απαίτηση οι αιτητές να καταθέτουν τραπεζικές καταστάσεις που θα έπαιρναν απευθείας από την τράπεζά τους, για να πληρωθεί η δεύτερη δόση της επιχορήγησης.

Ιδιαίτερο βάρος είχε η δημόσια τοποθέτηση της Γεωργίας Ντέτσερ, πρώην γενικής διευθύντριας του Ριάλτο, που συνδέθηκε όσο λίγοι με την πορεία του θεσμού. Όπως μετέφερε ο «Φιλελεύθερος», η Ντέτσερ μίλησε για πισωγύρισμα και όχι για εξέλιξη. Υπενθύμισε ότι ο διαγωνιστικός χαρακτήρας είχε αφαιρεθεί από την Πλατφόρμα στο παρελθόν, όχι πρόχειρα, αλλά ύστερα από συζητήσεις με ειδικούς, θεωρητικούς και επαγγελματίες του χώρου. Η ίδια εφημερίδα σημείωσε ότι η εξωστρέφεια δεν «ανακαλύπτεται» τώρα: υπάρχει ήδη το Cyprus Choreography Showcase, που φέτος έγινε για τέταρτη φορά και φέρνει στο Ριάλτο διευθυντές διεθνών φεστιβάλ για να δουν κυπριακά έργα.

Τι αλλάζει

Σύμφωνα με την ενημέρωση που δημοσιοποίησαν οι τρεις φορείς, στη συνάντηση συμφωνήθηκαν πέντε αλλαγές:

Τραπεζικά παραστατικά: καταργείται η απαίτηση για τραπεζικές καταστάσεις απευθείας από την τράπεζα για τα φυσικά πρόσωπα. Τιμολόγια και αποδείξεις θα κατατίθενται όπως γινόταν μέχρι σήμερα, ένα μέρος μετά την παρουσίαση του έργου και τα υπόλοιπα με την καταβολή της δεύτερης δόσης.
Τέλος στον διαγωνισμό: η Πλατφόρμα παραμένει θεσμός για τη δημιουργία νέων έργων, χωρίς περιορισμούς στη δημιουργική ελευθερία. Δεν αποκλείεται η παρουσίαση έργων σε πολιτιστικά κέντρα του εξωτερικού, εφόσον εξασφαλίζονται δίκαιες αμοιβές και συνθήκες εργασίας.
Κριτήρια: οι φορείς θα καταθέσουν προτάσεις ώστε τα κριτήρια να μην αποκλείουν τους νέους καλλιτέχνες και να ανταποκρίνονται στις πραγματικές συνθήκες του χορού σήμερα.
Δικαιούχοι: αιτήσεις θα μπορούν να υποβάλλουν και φυσικά και νομικά πρόσωπα. Όσοι καλλιτέχνες επιλέξουν να γίνουν εργοδότες θα έχουν νομική και λογιστική στήριξη από το Υφυπουργείο. Παραμένει δυνατή και η συνεργασία μέσω αγοράς υπηρεσιών.
Μέντορας και επιτροπή: τα ονόματά τους θα ανακοινωθούν πριν λήξει η προθεσμία υποβολής αιτήσεων.

Ο γενικός διευθυντής του Υφυπουργείου δεσμεύτηκε η αναθεωρημένη πρόσκληση να ανακοινωθεί πριν από τις 12 Οκτωβρίου, όταν ανοίγει η υποβολή αιτήσεων. Οι φορείς χαιρετίζουν την ανταπόκριση, αλλά επιμένουν ότι το ζητούμενο παραμένει η ουσιαστική διαβούλευση με την κοινότητα του χορού, για την Πλατφόρμα αλλά και για τα άλλα προγράμματα.

Τι ισχύει μέχρι στιγμής

Μέχρι το πρωί της 10ης Οκτωβρίου, το νέο κείμενο δεν είχε αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Υφυπουργείου. Στην αρχική πρόσκληση παραμένουν οι όροι που τέθηκαν πριν από τις αλλαγές. Το τελικό κείμενο θα δείξει κατά πόσο οι δεσμεύσεις θα περάσουν σε αυτό όπως συμφωνήθηκαν.

Ημερομηνίες Πλατφόρμας: 5–7 Φεβρουαρίου 2027, Θέατρο Ριάλτο, Λεμεσός.
Υποβολή αιτήσεων (σύμφωνα με την αρχική πρόσκληση): 12 Οκτωβρίου – 2 Νοεμβρίου 2026, 14:00 ώρα Κύπρου, μόνο ηλεκτρονικά μέσω του grants4arts.cy.
Διοργάνωση: Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού και Θέατρο Ριάλτο, σε συνεργασία με τη Στέγη Χορού Λεμεσού.
Πληροφορίες: Γιώργος Νικολάου, τηλ. +357 22 809856, gnicolaou@culture.gov.cy.