«The Fire Has Reached the Sea»: τα κόμικς του Δημήτρη Παπαϊωάννου κυκλοφορούν για πρώτη φορά στα αγγλικά

«The Fire Has Reached the Sea»: τα κόμικς του Δημήτρη Παπαϊωάννου κυκλοφορούν για πρώτη φορά στα αγγλικά
Το εξώφυλλο του «The Fire Has Reached the Sea: Comics, 1986–1997» — Φωτό: New York Review Comics / New York Review Books

Πριν γίνει ένας από τους πιο περιζήτητους δημιουργούς της διεθνούς σκηνής, ο Δημήτρης Παπαϊωάννου σχεδίαζε κόμικς. Μια επιλογή από όσα δημοσίευσε ανάμεσα στο 1986 και το 1997 κυκλοφορεί στις 27 Απριλίου 2027 από τη New York Review Comics, με τίτλο «The Fire Has Reached the Sea».

Η έκδοση είχε γίνει γνωστή από το καλοκαίρι, όμως στη σελίδα του βιβλίου έχει πλέον αναρτηθεί το εξώφυλλο και αρκετά στοιχεία διαφέρουν από όσα είχαν ανακοινωθεί αρχικά. Τον Αύγουστο τα «Νέα» έγραφαν για σκληρόδετο τόμο 200 σελίδων με κυκλοφορία στις 13 Απριλίου. Σήμερα η New York Review Books, στην οποία ανήκει η σειρά, και η Penguin Random House, που διανέμει τους τίτλους της, αναφέρουν χαρτόδετο τόμο 296 σελίδων σε μεγάλο σχήμα (9 x 12 ίντσες, περίπου 23 x 30 εκατοστά), με τιμή 39,95 δολάρια. Το επίμετρο υπογράφει ο Αμερικανός συγγραφέας και δοκιμιογράφος Ντάριλ Πίνκνεϊ, χρόνιος συνεργάτης της New York Review of Books, ενώ στο εξώφυλλο εμφανίζεται και το λογότυπο του Ιδρύματος Ωνάση.

Ο υπότιτλος, «Comics, 1986–1997», δείχνει ότι πρόκειται για ανθολογία και όχι για τα άπαντα. Ο εκδότης περιγράφει ιστορίες που περνούν από το ονειρικό και το ερωτικό στο βίαιο και το ωμό: ένας άντρας γυρίζει τον κόσμο και βρίσκει εραστές παντού, στο Ανατολικό Βερολίνο, στις όχθες του Νείλου, σε ένα ταξί της Βομβάης, χωρίς να μπορεί να ξεχάσει τον πρώτο του έρωτα· δύο άντρες που τους κυνηγά η αστυνομία βρίσκονται ξαφνικά σε έναν κόσμο σεξουαλικής ελευθερίας και απότομης βίας· σε ένα παγωμένο, σκοτεινό τοπίο το απλό άγγιγμα γίνεται θανάσιμο. Ο τόμος παρουσιάζεται ως πορτρέτο του καλλιτέχνη στην αρχή της διαδρομής του και ως μια ανυποχώρητη ματιά στο τι σημαίνει να είσαι queer και ελεύθερος σε έναν κόσμο που σου είναι εχθρικός. Στο δελτίο της έκδοσης ο ίδιος ο Παπαϊωάννου λέει ότι τα κόμικς του μιλούν για την τραχύτητα, τη μοναξιά, το ανέφικτο της επίτευξης και τη διαδρομή ως τη δημιουργική σπίθα, αλλά και για τον βαθύ αγώνα ενάντια σε όσα αγαπάς πραγματικά.

Για το ελληνικό κοινό, που τον γνωρίζει κυρίως από τη σκηνή, πρόκειται για μια λιγότερο γνωστή πλευρά του. Ο Παπαϊωάννου ήταν δεκαεπτά χρονών όταν δημοσίευσε το πρώτο του κόμικ στη «Βαβέλ», το 1982. Ήταν τότε ανεπίσημος μαθητής του Γιάννη Τσαρούχη, ο οποίος έγραψε ένα σύντομο προλογικό σημείωμα σε ένα από τα πρώτα του κόμικς στο περιοδικό, κάτι που, όπως έχει θυμηθεί ο ίδιος σε συνέντευξή του στην Athens Voice, προκάλεσε τότε αντιδράσεις στους αναγνώστες. Ακολούθησε το «Παρά Πέντε», όπου δημοσίευσε την πρώτη του μεγάλη ιστορία, το δεκαεξασέλιδο «Ποιος μιλάει;», που ο ίδιος περιγράφει ως απροκάλυπτα ομοερωτική και αναρχική. Σύμφωνα με τα «Νέα», από το 1982 ως το 1994 δημοσίευσε περίπου 26 κόμικς στα δύο περιοδικά, ενώ δουλειές του φιλοξενήθηκαν σποραδικά και σε άλλα έντυπα της εποχής. Την ίδια περίοδο σχεδίαζε και συνεπιμελούνταν το φανζίν «Κοντρόσολ στο Χάος» (1986–1992), ένα από τα λίγα έντυπα της εποχής στην Ελλάδα με ανοιχτά γκέι περιεχόμενο. Ένα κόμικ του 1987 αφορούσε το AIDS, θέμα που θα έφερνε αργότερα και στη σκηνή, και το 1990 βραβεύτηκε στη Μπιενάλε Νέων Καλλιτεχνών της Ευρώπης και της Μεσογείου στη Μασσαλία για το κόμικ «Un Bon Plan».

Η σύνδεση με τον χορό δεν είναι μόνο βιογραφική. Ο Παπαϊωάννου ίδρυσε την Ομάδα Εδάφους με την Αγγελική Στελλάτου το 1986, την ίδια χρονιά από την οποία ξεκινά η ανθολογία, και για περισσότερο από μια δεκαετία το σχέδιο και η σκηνή προχωρούσαν παράλληλα. Πολλά από όσα αναγνωρίζει σήμερα το διεθνές κοινό στις παραστάσεις του, το γυμνό σώμα ως εικόνα, ο ερωτισμός, η συνομιλία με τη ζωγραφική και την ελληνική εικονογραφία, η απότομη εναλλαγή τρυφερότητας και βίας, υπάρχουν ήδη σε αυτές τις σελίδες. Ο ίδιος, στην ίδια συνέντευξη, εξηγούσε ότι τον τραβούσαν τα κόμικς επειδή του επέτρεπαν να επικοινωνεί άμεσα με τη γενιά του: ήταν μια λαϊκή τέχνη, όπου «το πρωτότυπο είναι το τυπωμένο και είναι φτηνό». Τη θέση αυτής της πλατφόρμας πήρε αργότερα το θέατρο, που, όπως έλεγε, του έδωσε πρόσβαση σε πολύ μεγαλύτερο κοινό.

Η κυκλοφορία του βιβλίου πέφτει μέσα στην περίοδο της πρώτης μονογραφικής του έκθεσης, που θα παρουσιαστεί στο Onassis Ready της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση από τις 4 Απριλίου ως τις 13 Ιουνίου 2027. Η έκθεση, για την οποία έχουμε ήδη γράψει, καλύπτει τέσσερις δεκαετίες δουλειάς και περιλαμβάνει, ανάμεσα σε άλλα, τα κόμικς της δεκαετίας του '80 και την underground και post-punk αισθητική εκείνων των χρόνων. Έτσι, την άνοιξη του 2027 ο Παπαϊωάννου, που έχει δηλώσει ότι κάνει διάλειμμα από τις νέες σκηνικές δουλειές, θα είναι παρών ταυτόχρονα σε έναν εκθεσιακό χώρο στον Ρέντη και στα ράφια των αγγλόφωνων βιβλιοπωλείων, και στις δύο περιπτώσεις μέσα από το σχέδιο.

Στα ελληνικά, τα κόμικς του παραμένουν διάσπαρτα σε παλιά τεύχη περιοδικών· δεν εντοπίσαμε ανακοίνωση για αντίστοιχη συγκεντρωτική έκδοση στην Ελλάδα.

Πηγές αναφοράς

New York Review Books, «The Fire Has Reached the Sea» – σελίδα της έκδοσης

Penguin Random House, «The Fire Has Reached the Sea by Dimitris Papaioannou» – σελίδα της έκδοσης

Τα Νέα, Γιάννης Χ. Παπαδόπουλος, «Η διεθνής συλλογή κόμικς του Δημήτρη Παπαϊωάννου», 7 Αυγούστου 2026

Athens Voice, «Ο άλλος Δημήτρης Παπαϊωάννου, των κόμικς και του τολμηρού ερωτισμού», 25 Σεπτεμβρίου 2024

Wikipedia, «Dimitris Papaioannou» – βιογραφικό λήμμα

Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, «Έκθεση του Δημήτρη Παπαϊωάννου» – επίσημη σελίδα της έκθεσης

© dancetheater.gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση αποσπάσματος με αναφορά στην πηγή και ενεργό σύνδεσμο προς το άρθρο.

Ειδοποιήσεις στο email σου για νέες δημοσιεύσεις

Μία σύνοψη κάθε Πέμπτη στο email σου, μόνο όταν υπάρχει κάτι νέο. Για μέλη — η εγγραφή είναι δωρεάν. RSS

Σου άρεσε; Μοιράσου το

MessengerViberWhatsAppX

Άλλες δημοσιεύσεις