Charlotte Edmonds: Πόσο δύσκολο είναι να επιβιώσει σήμερα ένας νέος χορογράφος

Από το Royal Ballet στα μουσικά βίντεο, τα NFTs και το Ladette, η πορεία της Βρετανίδας δημιουργού αποκαλύπτει όχι μόνο μια προσωπική διαδρομή, αλλά και το πόσο επισφαλές – και ταυτόχρονα διευρυμένο – έχει γίνει σήμερα το επάγγελμα του χορογράφου.

Μια θέση που δημιουργήθηκε ειδικά για εκείνη

Στα 18 της χρόνια η Charlotte Edmonds βρέθηκε σε μια θέση που δεν υπήρχε πριν από εκείνη. Το Royal Ballet δημιούργησε για τη νεαρή Βρετανίδα τον ρόλο της πρώτης «Young Choreographer» του οργανισμού, προσφέροντάς της μια τριετή περίοδο μαθητείας και δημιουργίας μέσα στο περιβάλλον του Royal Opera House. Ήταν μια εντυπωσιακή εκκίνηση για μια καλλιτέχνιδα που είχε ήδη δείξει, από τα μαθητικά της χρόνια, ότι δεν την ενδιέφερε μόνο να ερμηνεύει κίνηση αλλά να την επινοεί.

Δέκα χρόνια αργότερα, όμως, η πορεία της Edmonds δεν μοιάζει καθόλου με την προβλέψιμη ιστορία μιας «παιδιού-θαύματος» που περνά από τη μία μεγάλη εταιρεία στην άλλη. Έχει δημιουργήσει έργα για σημαντικούς οργανισμούς μπαλέτου, αλλά παράλληλα σκηνοθετεί ταινίες, κάνει movement direction για τραγουδιστές, συνεργάζεται με brands και μουσικούς, πειραματίζεται με ψηφιακή τέχνη και NFTs και παράγει δικά της πρότζεκτ. Αυτή η πολυδιάσπαση δεν είναι απλώς προσωπική επιλογή· είναι σε μεγάλο βαθμό ο καθρέφτης μιας ολόκληρης βιομηχανίας που αλλάζει.

Από το White Lodge στη χορογραφία

Η Edmonds φοίτησε στη Royal Ballet School, στο White Lodge, από το 2008 έως το 2013 και στη συνέχεια στη Rambert School of Ballet and Contemporary Dance. Αργότερα ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές στη χορογραφία στο Central School of Ballet. Στη διάρκεια της εκπαίδευσής της συμμετείχε επανειλημμένα σε διαγωνισμούς χορογραφίας και κέρδισε δύο φορές τον Kenneth MacMillan Emerging Choreographer Competition, το 2011 και το 2012.

Σε ηλικία μόλις 16 ετών έγινε Causeway Artist in Residence στο Yorke Dance Project και ανέλαβε την πρώτη επαγγελματική της ανάθεση: ένα έργο 16 λεπτών για έξι χορευτές. Μέχρι τότε είχε δουλέψει κυρίως σε τρίλεπτες μαθητικές χορογραφίες. Η μετάβαση σε μια μεγαλύτερη, επαγγελματική παραγωγή την ανάγκασε να μάθει από νωρίς κάτι που θα καθόριζε αργότερα τη δουλειά της: ο χορογράφος δεν δημιουργεί μόνο βήματα, αλλά πρέπει να συντονίζει ανθρώπους, χρόνο, παραγωγή και καλλιτεχνικές αποφάσεις.

Στα 18 της ήρθε η τοποθέτησή της στο Royal Ballet. Εκεί δεν περιορίστηκε σε μια ασφαλή μαθητεία. Αντιθέτως, άρχισε να δοκιμάζει από πολύ νωρίς τη σχέση του χορού με την κάμερα, τη σκηνοθεσία και την εικόνα.

Το «Sink or Swim» και η διάθεση για ρίσκο

Ένα από τα έργα που σημάδεψαν αυτή την περίοδο ήταν το Sink or Swim, ένα υποβρύχιο χορευτικό φιλμ με πρωταγωνίστρια την principal του Royal Ballet Francesca Hayward. Η Hayward χόρεψε μέσα σε δεξαμενή βάθους έξι μέτρων, σε ένα έργο που χρησιμοποίησε την αίσθηση της βύθισης ως μεταφορά για την κατάθλιψη.

Το εγχείρημα ήταν φιλόδοξο όχι μόνο καλλιτεχνικά αλλά και παραγωγικά. Η Edmonds εξασφάλισε χρηματοδότηση από το Arts Council England και στη συνέχεια συγκέντρωσε επιπλέον χρήματα για να μπορέσει να ολοκληρώσει την ταινία. Η διαδικασία κράτησε περίπου έναν χρόνο και η ίδια, όπως έχει περιγράψει, δεν αμείφθηκε τελικά για τη δική της εργασία.

Αυτή η λεπτομέρεια είναι ίσως πιο αποκαλυπτική από οποιαδήποτε διάκριση. Δείχνει τη διαφορά ανάμεσα στην καλλιτεχνική επιτυχία και στην επαγγελματική βιωσιμότητα. Ένα έργο μπορεί να προβληθεί διεθνώς, να συνεργάζεται με κορυφαίους χορευτές και θεσμούς και παρ’ όλα αυτά ο δημιουργός του να έχει χρηματοδοτήσει με προσωπικό κόστος την ίδια του την εργασία.

Η χορογραφία ως επισφαλές επάγγελμα

Σε πρόσφατη συνέντευξή της στον Guardian, η Edmonds περιγράφει χωρίς εξωραϊσμούς πόσο δύσκολο έχει γίνει να συντηρηθεί κάποιος αποκλειστικά από τη χορογραφία. Η πανδημία, οι περικοπές στη χρηματοδότηση και η αύξηση του κόστους ζωής έχουν περιορίσει δραστικά τις δυνατότητες παραγωγής νέων έργων. Ακόμη και πρότζεκτ που πριν από μία δεκαετία θα θεωρούνταν χρηματοδοτήσιμα, σήμερα συχνά μένουν εκτός λόγω έλλειψης πόρων.

Το αποτέλεσμα είναι ότι πολλοί δημιουργοί αναγκάζονται να διευρύνουν τον επαγγελματικό τους ρόλο. Η ίδια η Edmonds έχει στραφεί σε μουσικά βίντεο, διαφημιστικές καμπάνιες, κινηματογράφο και movement direction. Έχει συνεργαστεί με καλλιτέχνες όπως η Lola Young, οι Duran Duran, η Jehnny Beth και η Gretel, αλλά και με εταιρείες και φορείς όπως Nike, Burberry, Budweiser, BBC Arts, Nowness και Sotheby’s.

Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν αντιμετωπίζει αυτή τη διεύρυνση ως εγκατάλειψη της χορογραφίας. Αντίθετα, μοιάζει να θεωρεί ότι η χορογραφική σκέψη μπορεί να λειτουργήσει παντού όπου υπάρχει σώμα, εικόνα, ρυθμός και πρόθεση. Σε μια τηλεοπτική εμφάνιση της Lola Young, για παράδειγμα, ο ρόλος της δεν ήταν να δημιουργήσει «χορευτικά βήματα» αλλά να βοηθήσει την τραγουδίστρια να κινηθεί μέσα στον χώρο, να διαχειριστεί τις κάμερες και να μεταφέρει με ακρίβεια το συναίσθημα της εμφάνισης.

NFTs, brands και η διεύρυνση του χορογραφικού πεδίου

Η Edmonds έχει επίσης πειραματιστεί με ψηφιακή τέχνη και NFTs, συνεργαζόμενη με τον καλλιτέχνη Brendan Dawes σε έργα που παρουσιάστηκαν και μέσω του Sotheby’s. Η σύντομη άνθηση των NFTs μπορεί σήμερα να μοιάζει σαν ένα παράξενο επεισόδιο της ψηφιακής κουλτούρας των αρχών της δεκαετίας του 2020, όμως για την ίδια λειτούργησε ως αφορμή για ένα ουσιαστικό ερώτημα: πού μπορεί να υπάρξει η χορογραφία όταν αποδεσμεύεται από τη σκηνή και το σώμα του ζωντανού θεατή;

Αυτή η περιέργεια χαρακτηρίζει συνολικά τη δουλειά της. Η Edmonds δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει το κλασικό μπαλέτο, τον σύγχρονο χορό, το φιλμ, την εμπορική εικόνα και το ψηφιακό έργο ως απομονωμένους κόσμους. Αντίθετα, μεταφέρει εργαλεία από τον έναν χώρο στον άλλο. Η κλασική της εκπαίδευση παραμένει παρούσα, αλλά διασταυρώνεται με κινηματογραφικές τεχνικές, street και club dance, καθώς και με τη λογική της κάμερας.

Δυσλεξία, νευροδιαφορετικότητα και προσωπικό βίωμα

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της δουλειάς της είναι η σύνδεση της χορογραφίας με προσωπικές εμπειρίες. Η Edmonds έχει μιλήσει δημόσια για τη δυσλεξία της, κάτι που για πολλά χρόνια απέφευγε να κάνει. Το 2019 δημιούργησε για το Norwegian National Ballet Ung το Left from Write, ένα έργο που αντλεί από τη δική της εμπειρία και εξετάζει τη νευροδιαφορετικότητα πέρα από τη στενή σύνδεσή της με την ανάγνωση και τη γραφή.

Η ίδια επισημαίνει ότι η δυσλεξία μπορεί να επηρεάζει την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών και άλλες λειτουργίες που δεν είναι άμεσα ορατές. Αυτή η εμπειρία έχει επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο εργάζεται με τους χορευτές: η κατανόηση των διαφορετικών αναγκών μέσα σε μια ομάδα δεν είναι γι’ αυτήν απλώς ζήτημα συμπερίληψης, αλλά μέρος της ίδιας της δημιουργικής διαδικασίας.

Στον πυρήνα της μεθόδου της βρίσκεται συνήθως ένα συναίσθημα ή μια προσωπική παρατήρηση, που σταδιακά μετατρέπεται σε ιστορία ή ερώτημα. Η χορογραφία, στη δική της περίπτωση, δεν λειτουργεί τόσο ως επίδειξη φόρμας όσο ως εργαλείο έρευνας: ένας τρόπος να καταλάβει καλύτερα κάτι που την αφορά και ταυτόχρονα να το προσφέρει στον θεατή ως χώρο σκέψης.

Cameo: ποιος έχει δικαίωμα να γίνει χορογράφος;

Η Edmonds έχει παράλληλα στραφεί και στο ζήτημα της εκπροσώπησης μέσα στον ίδιο τον χώρο του χορού. Μέσα από τη σειρά συνεντεύξεων Cameo συνομιλεί με γυναίκες και non-binary χορογράφους, επιχειρώντας να δημιουργήσει μεγαλύτερη ορατότητα για φωνές που εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται στις ανώτερες καλλιτεχνικές και διοικητικές θέσεις.

Η πρωτοβουλία αυτή συνδέεται άμεσα με μια από τις βασικές αντιφάσεις του χορού: οι γυναίκες αποτελούν μεγάλο μέρος του ανθρώπινου δυναμικού του ως χορεύτριες, αλλά η αναλογία αυτή δεν μεταφέρεται με τον ίδιο τρόπο στις θέσεις χορογράφων, καλλιτεχνικών διευθυντών και επικεφαλής οργανισμών.

Η συμβουλή της προς τους νέους χορογράφους είναι χαρακτηριστικά πρακτική: να δηλώνουν ξανά και ξανά ότι ενδιαφέρονται για τη χορογραφία, να δημιουργούν το έργο που θέλουν να τους αναθέσουν και, όταν οι θεσμοί δεν ανταποκρίνονται, να βρίσκουν τρόπους να το πραγματοποιούν μόνοι τους με μια υποστηρικτική ομάδα συνεργατών. Είναι μια συμβουλή ενδυνάμωσης, αλλά ταυτόχρονα αποκαλύπτει πόσο μεγάλο μέρος της ευθύνης έχει μεταφερθεί πλέον από τον θεσμό στον ίδιο τον καλλιτέχνη.

«Ladette»: επιστροφή στη δεκαετία του ’90

Το πιο πρόσφατο κινηματογραφικό της σχέδιο, Ladette, εξετάζει τη βρετανική κουλτούρα της δεκαετίας του 1990 μέσα από τα στερεότυπα για το φύλο, την επαναστατικότητα και τη συμμόρφωση. Στις πρόβες που παρακολούθησε ο Guardian, η Edmonds δούλευε με μια ομάδα 43 νέων χορευτών, δημιουργώντας μια κινητική γλώσσα που περνά από κοφτές, βαριές κινήσεις και έντονες μετατοπίσεις του κορμού σε πιο ρευστές, σχεδόν «λιωμένες» ποιότητες.

Η γεννημένη στα τέλη της δεκαετίας του ’90 Edmonds δεν ανακαλεί μια προσωπική ενηλικίωση εκείνης της περιόδου· την εξετάζει από απόσταση, σε μια εποχή όπου η προ-smartphone κουλτούρα επιστρέφει ως αντικείμενο νοσταλγίας. Η κίνηση αντλεί από το κλασικό και το σύγχρονο υπόβαθρό της, αλλά ενσωματώνει πλέον εμφανώς street και club dance επιρροές.

Το Ladette λειτουργεί έτσι και ως εικόνα της ίδιας της δημιουργού: μια χορογράφος που ξεκίνησε μέσα σε έναν από τους ισχυρότερους θεσμούς κλασικού χορού στον κόσμο, αλλά σήμερα εργάζεται σε ένα πεδίο όπου τα σύνορα ανάμεσα σε μπαλέτο, σύγχρονο, κινηματογράφο, εμπορική εικόνα και ψηφιακή κουλτούρα είναι όλο και λιγότερο σταθερά.

Μια προσωπική πορεία που μιλά για ολόκληρο τον χώρο

Η ιστορία της Charlotte Edmonds δεν είναι ενδιαφέρουσα επειδή επιβεβαιώνει ένα αφήγημα πρόωρης επιτυχίας, αλλά επειδή το διαψεύδει. Η θεαματική είσοδός της στο Royal Ballet δεν εξασφάλισε μια γραμμική πορεία ούτε μια ασφαλή επαγγελματική θέση. Η ίδια εξακολουθεί να δηλώνει ότι θέλει να δημιουργήσει έργα μεγάλης κλίμακας για σημαντικές εταιρείες μπαλέτου και ότι επιθυμεί να επιστρέψει πιο συστηματικά στη ζωντανή δημιουργία στη Βρετανία.

Παράλληλα, όμως, η καριέρα της δείχνει πόσο έχει αλλάξει η έννοια του χορογράφου. Ο σημερινός δημιουργός συχνά καλείται να είναι ταυτόχρονα καλλιτέχνης, παραγωγός, fundraiser, σκηνοθέτης, επικοινωνιολόγος και διαχειριστής του ίδιου του επαγγελματικού του μέλλοντος. Η ευελιξία μπορεί να ανοίγει δρόμους, να φέρνει νέες συνεργασίες και να απελευθερώνει τη χορογραφία από τη σκηνή. Δεν πρέπει, όμως, να συγχέεται με την ασφάλεια.

Ίσως αυτό να είναι το πιο ουσιαστικό στοιχείο στην περίπτωση της Edmonds. Η πορεία της δεν αφηγείται μόνο την ιστορία μιας νέας δημιουργού που βρήκε διαφορετικούς τρόπους να συνεχίσει. Αποκαλύπτει μια γενιά καλλιτεχνών που αναγκάζεται να εφεύρει διαρκώς νέες μορφές εργασίας για να μπορέσει να παραμείνει δημιουργικά ενεργή.

Και μέσα σε αυτή την αβεβαιότητα, η Edmonds εξακολουθεί να επιστρέφει εκεί από όπου ξεκίνησε: στην επιθυμία να μετατρέψει ένα συναίσθημα σε κίνηση και την κίνηση σε αφήγηση. Ίσως τελικά αυτό να είναι το σταθερό σημείο μιας καριέρας που, όπως και ο ίδιος ο σύγχρονος χορός, δεν μπορεί πλέον να χωρέσει σε έναν μόνο χώρο.

Πηγές αναφοράς

The Guardian, Lyndsey Winship, «She was the Royal Ballet’s first ‘young choreographer’ – Charlotte Edmonds’ next 10 years show how dance is changing», 15 Σεπτεμβρίου 2026.

The Royal Ballet School, «100 stories: Charlotte Edmonds», 18 Ιανουαρίου 2026.

Charlotte Edmonds – επίσημη ιστοσελίδα και βιογραφικό.

© dancetheater.gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση αποσπάσματος με αναφορά στην πηγή και ενεργό σύνδεσμο προς το άρθρο.