Εθνικό Μπαλέτο της Φινλανδίας: πρόωρο τέλος για τον Χαβιέρ Τόρες μετά από καταγγελίες για προβληματική συμπεριφορά απέναντι στους χορευτές

Ο καλλιτεχνικός διευθυντής αποχωρεί το καλοκαίρι του 2027, δύο χρόνια πριν λήξει η σύμβασή του. Η διοίκηση μιλά για «έντονες συγκρούσεις» με τους χορευτές, ο ίδιος δεν έχει σχολιάσει.

Δύο χρόνια νωρίτερα απ’ ό, τι προέβλεπε η σύμβασή του θα κλείσει η θητεία του Χαβιέρ Τόρες (Javier Torres) στη διεύθυνση του Εθνικού Μπαλέτου της Φινλανδίας. Η Εθνική Όπερα και Μπαλέτο της Φινλανδίας ανακοίνωσε στις 21 Σεπτεμβρίου ότι, έπειτα από κοινή συμφωνία, ο Φινλανδο-Μεξικανός χορογράφος θα παραμείνει στη θέση έως το τέλος Ιουλίου 2027, αντί για τον Ιούλιο του 2029. Την είδηση κατέγραψε στις αρχές Οκτωβρίου και το αμερικανικό Pointe στη μηνιαία ανασκόπηση των αλλαγών στα μπαλέτα, όμως στη Φινλανδία η συζήτηση είχε ήδη ανοίξει για τις συνθήκες εργασίας των περισσότερων από ογδόντα χορευτών του συνόλου.

Σύμφωνα με τον φινλανδικό τύπο, η απόφαση ακολούθησε εξωτερικό, ανεξάρτητο έλεγχο των πρακτικών διοίκησης στο μπαλέτο, που έγινε την περασμένη άνοιξη. Η γενική διευθύντρια του οργανισμού, Γκίτα Καντάμπι (Gita Kadambi), δήλωσε στο πρακτορείο STT ότι το πρόωρο τέλος είναι αποτέλεσμα αυτού του ελέγχου και ότι οι διαφωνίες αφορούν τον τρόπο με τον οποίο διοικείται το προσωπικό. «Ο Τόρες είχε έντονες συγκρούσεις με τους χορευτές», είπε, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες για το περιεχόμενο του πορίσματος. Σε συνέντευξή της στη δημόσια ραδιοτηλεόραση Yle μίλησε για «έντονες συγκρούσεις και εντάσεις» ανάμεσα στον διευθυντή και στο σύνολο, ενώ, κατά το STT, ο οργανισμός αναγνωρίζει ότι τα καλλιτεχνικά του επιτεύγματα ήταν καλά.

Τι αναφέρουν οι χορευτές

Δύο ημέρες αργότερα, στις 23 Σεπτεμβρίου, η Yle δημοσίευσε έρευνα με μαρτυρίες τεσσάρων νυν και πρώην χορευτών και ενός εργαζομένου του μπαλέτου. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, περίπου είκοσι χορευτές είχαν αρχικά εκφράσει ανησυχίες για τη συμπεριφορά του διευθυντή, τον οποίο περιγράφουν να φωνάζει, να ειρωνεύεται και να μιμείται με απρεπή τρόπο τις κινήσεις τους· κάποιοι μίλησαν για «κλίμα φόβου». Ο Λουτσιάνο Γκιντόλι (Luciano Ghidoli), χορευτής με πολλά χρόνια στο σύνολο, που βρίσκεται σε άδεια, είπε ότι σε συναντήσεις αξιολόγησης δέχτηκε απειλή λύσης της σύμβασής του και λίγο αργότερα πρόταση για μόνιμη σύμβαση, κάτι που περιέγραψε ως συστηματική υπονόμευση της αυτοπεποίθησης. Η Yle σημειώνει ότι διασταύρωσε τις μαρτυρίες με εσωτερική αλληλογραφία του μπαλέτου και ότι οι ίδιοι οι συνομιλητές της αναγνώρισαν πως ο Τόρες πέτυχε σε ορισμένα σκέλη της δουλειάς του.

Σύμφωνα με τη Yle, η ένταση κορυφώθηκε μετά τον Μάρτιο, όταν το μπαλέτο υιοθέτησε εσωτερικές κατευθυντήριες γραμμές για την εικόνα του σώματος, που κατά την Καντάμπι είχαν στόχο να μιλά κανείς για το σώμα με θετικό τρόπο· οι χορευτές θεώρησαν ότι οι οδηγίες αυτές έρχονταν σε αντίθεση με τις μεθόδους του διευθυντή. Η διοίκηση είχε αρχικά στηρίξει τον Τόρες και, όπως αναφέρει το ρεπορτάζ, ανέθεσε τη διερεύνηση σε εξωτερικό πρόσωπο αφού χορευτές απευθύνθηκαν εμπιστευτικά σε αυτήν. «Όλοι οι χορευτές είχαν τη δυνατότητα να ακουστούν», δήλωσε η γενική διευθύντρια, χωρίς να διευκρινίσει πόσοι κατέθεσαν ούτε τι ακριβώς περιέγραψαν. Στους χορευτές, κατά τη Yle, έχει ζητηθεί να μη σχολιάσουν δημόσια την αποχώρηση.

Η υπόθεση Λόπες και η θέση του Τόρες

Η ανακοίνωση ήρθε λίγες εβδομάδες μετά την καταγγελία της Βραζιλιάνας χορεύτριας Ναγιάρα Λόπες (Nayara Lopes), που είχε αποκαλύψει στο Dance Magazine ότι για έναν ρόλο της προηγούμενης σεζόν επιχειρήθηκε να «λευκανθεί» το δέρμα της με μακιγιάζ. Ο Τόρες είχε χαρακτηρίσει το περιστατικό παρεξήγηση και είχε ζητήσει συγγνώμη· η Λόπες δεν εργάζεται πλέον στο μπαλέτο. Η Καντάμπι ξεκαθάρισε στο STT ότι η απόφαση για τη διεύθυνση δεν συνδέεται με εκείνη την υπόθεση.

Ο ίδιος ο Τόρες αρνήθηκε να σχολιάσει την αποχώρησή του και να παραχωρήσει συνέντευξη στη Yle. Μέχρι τη σύνταξη του άρθρου δεν εντοπίστηκε δημόσια τοποθέτησή του για τις συγκεκριμένες καταγγελίες. Η Yle υπενθυμίζει ότι, σε παλαιότερη δήλωσή του το 2023, είχε πει πως δεν αποδέχεται καμία μορφή κατάχρησης εξουσίας στο Εθνικό Μπαλέτο. Τα πορίσματα του εξωτερικού ελέγχου δεν έχουν δημοσιοποιηθεί.

Από τη σταθερότητα στη ρήξη

Η εξέλιξη έχει ενδιαφέρον και επειδή έρχεται σε απόσταση ενάμιση χρόνου από την ανανέωση της σύμβασής του. Τον Φεβρουάριο του 2025 το διοικητικό συμβούλιο του ιδρύματος είχε παρατείνει ομόφωνα, με εισήγηση της ίδιας της Καντάμπι, τη θητεία του έως το 2029. Τότε η γενική διευθύντρια μιλούσε για «σταθερότητα και συνέχεια» και για την ικανότητά του να καλλιεργεί «μια πιο σύγχρονη κουλτούρα εργασίας». Ο Τόρες, που χόρεψε στο Εθνικό Μπαλέτο από το 1991 έως το 2008 και έχει πάνω από τριάντα χρόνια διαδρομή ως χορογράφος και δάσκαλος, ανέλαβε τη διεύθυνση τον Αύγουστο του 2022· η πιο πρόσφατη χορογραφία του στο ρεπερτόριο του συνόλου είναι η «Ωραία Κοιμωμένη».

Σε ανάλυσή της για τη Yle, η δημοσιογράφος Τζένι Γιέγκερχορν (Jenny Jägerhorn), πρώην χορεύτρια του ίδιου μπαλέτου, θυμίζει ότι η περίπτωση δεν είναι η πρώτη: το 2018 είχε απομακρυνθεί ο τότε διευθυντής Κένεθ Γκρέβε (Kenneth Greve), επίσης ύστερα από παράπονα για ανάρμοστη συμπεριφορά. Η ίδια αποδίδει την επανάληψη τέτοιων φαινομένων σε δομικά χαρακτηριστικά του κλασικού χορού: λίγοι εργοδότες, σύντομες καριέρες και εύκολη αντικατάσταση των χορευτών, και μια παράδοση που αποδέχεται την υπακοή ως προϋπόθεση του αποτελέσματος.

Τι αλλάζει στη δομή

Παράλληλα, το μπαλέτο ξεκινά οργανωτική αναδιάρθρωση. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής δεν θα είναι πλέον ο άμεσος προϊστάμενος των χορευτών· ανάμεσά τους θα μπει ένα νέο επίπεδο διοίκησης, κατά το πρότυπο της Όπερας, όπου η καθημερινή διαχείριση μοιράζεται σε περισσότερα πρόσωπα. Η Καντάμπι είπε ότι στόχος είναι μια «πιο ανθρώπινη» διοίκηση και ότι η αλλαγή εξεταζόταν εδώ και καιρό, όχι μόνο εξαιτίας του ελέγχου. Από τις αρχές Οκτωβρίου, ο υπεύθυνος καλλιτεχνικού προγραμματισμού Σάμπο Κιβελά (Sampo Kivelä) αναλαμβάνει μεταβατικά ρόλο προϊσταμένου, ενώ μέσα στις επόμενες εβδομάδες ανοίγει η διαδικασία για την πρόσληψη νέου καλλιτεχνικού διευθυντή, με αρμοδιότητες καθαρά καλλιτεχνικές και στρατηγικές. Μέχρι την αποχώρησή του, ο Τόρες θα ασχοληθεί κυρίως με τον καλλιτεχνικό σχεδιασμό των επόμενων ετών.

Η περίπτωση του Ελσίνκι προστίθεται σε μια σειρά ευρωπαϊκών υποθέσεων όπου η σχέση εξουσίας μέσα στην αίθουσα πρόβας μπαίνει στο τραπέζι της διοίκησης. Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν ο διαχωρισμός του καλλιτεχνικού από το διοικητικό ρόλο, που επιλέγει τώρα το φινλανδικό μπαλέτο, μπορεί να γίνει πρότυπο και για άλλα κρατικά σύνολα.

Πηγές αναφοράς

Pointe Magazine, Amelia Bickel και Kyra Laubacher, «Your October 2026 Roster Roundup: Dancers and Directors on the Move», 5 Οκτωβρίου 2026

Yle, Mattias Mattila και Ville Lappalainen, «Javier Torresin kausi Kansallisbaletin taiteellisena johtajana päättyy etuajassa», 21 Σεπτεμβρίου 2026

Demokraatti / STT, «Javier Torres lähtee etuajassa», 21 Σεπτεμβρίου 2026

Yle, Mattias Mattila, Vilma Malmgren και Jenny Jägerhorn, «Ylen tiedot: Kansallisbaletin taiteellinen johtaja käyttäytynyt toistuvasti epäasiallisesti», 23 Σεπτεμβρίου 2026

Hämeen Sanomat, Sini Riekki, «Ylen tiedot: Kautensa etuajassa päättävä Kansallisbaletin taiteellinen johtaja Javier Torres loi pelon ilmapiirin», 23 Σεπτεμβρίου 2026

Yle, Jenny Jägerhorn, «Analyysi: Miten tämä voi tapahtua taas; Balettijohtaja Javier Torresin varhainen ero ei ole poikkeus», 25 Σεπτεμβρίου 2026

Εθνική Όπερα και Μπαλέτο της Φινλανδίας, «Javier Torres to continue as Artistic Director of the Finnish National Ballet until 2029», 27 Φεβρουαρίου 2025

Εθνική Όπερα και Μπαλέτο της Φινλανδίας, «Javier Torres appointed Artistic Director of the Finnish National Ballet», 21 Οκτωβρίου 2021

© dancetheater.gr. Επιτρέπεται η αναδημοσίευση αποσπάσματος με αναφορά στην πηγή και ενεργό σύνδεσμο προς το άρθρο.